ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΑ ΠΑΡΑΔΟΞΑ

 

 Μια ψυχαναλυτική προσέγγιση των σωματικών νοσημάτων, C.Smadja, εκδ. Μετά

 

Το βιβλίο αυτό παρουσιάζει τις ιδέες της Ψυχαναλυτικής Σχολής του Παρισιού όσον αφορά την ψυχοσωματική προβληματική. Αναλύονται θέματα όπως η κατάθλιψη, η χρηστική σκέψη, οι σωματικές αποδιοργανώσεις, η ψυχικοποίηση κ.α. με τρόπο που προωθεί τον προβληματισμό και τη σκέψη. Πολύ ενδιαφέρον.

 

Παραθέτω αποσπάσματα από το βιβλίο:

 

«Η σωματική υγεία του υποκειμένου σχετίζεται με το πεπρωμένο των διαπροσωπικών σχέσεων».

 

«Κατά τη διάρκεια μιας κατάστασης συνεχούς ενορμητικής αποσύνδεσης, χωρίς δυνατότητα επανασύνδεσης, μία από τις επιπτώσεις για το υποκείμενο είναι ότι οι σωματικές λειτουργίες του μπορεί να υποστούν βαθιές αλλοιώσεις, οι οποίες θα προκαλέσουν την εκδήλωση οργανικών ασθενειών».

 

«Με τους σωματικούς ασθενείς οι κλινικοί έρχονται συχνά με μια σημειολογική κοινοτοπία και μια σχετική εξάλειψη των συμπτωματικών εκδηλώσεων. Έτσι, οι αγχώδεις ασθενείς δεν περιγράφουν ένα βίωμα άγχους, αλλά λένε ότι είναι σε ένταση, ότι έχουν στρες ή ότι πάσχουν από υπερκόπωση. Οι καταθλιπτικοί δεν περιγράφουν ένα βίωμα κατάθλιψης, με έντονες ενοχές ή αυτό-μομφές, αλλά λένε ότι δεν αισθάνονται καλά, ότι δεν έχουν πολλή ενέργεια ή ότι δεν είναι στα καλά τους. Αυτές οι ενδείξεις αποκτούν νόημα καθώς φέρουν την έννοια μιας οδύνης εκφρασμένης δια του αρνητικού  και τον ενδεχόμενο ή τον πραγματικό κίνδυνο μιας σωματικής ασθένειας».

 

«Η επιλογή του οργάνου που θα νοσήσει εξαρτάται από την ενασχόληση της μητέρας με αυτό κατά την πρώιμη σχέση. Το παιδί αναπτύσσει έτσι μια προδιάθεση να απαντά με διαταραχές των συγκεκριμένων λειτουργιών ή οργάνων, όταν βρεθεί αντιμέτωπο με σχετικές καταστάσεις. Το σώμα μπορεί να θεωρηθεί ένα είδος προσυνειδητού που διαθέτει μια σημαίνουσα μνήμη, και συνεπώς το κάθε σύμπτωμα έχει ένα νόημα. JeanPaulValabrega»

 

«Καθοριστικό ρόλο παίζει η ικανότητα του ατόμου να προσαρμόζεται στο στρες. Η ασθένεια συνιστά την απόληξη των δυσκολιών του οργανισμού-ατόμου να προσαρμοστεί στα στρεσογόνα γεγονότα και σε άλλους παθογόνους παράγοντες… Για να αμυνθεί επαρκώς στο στρες, το άτομο παλινδρομεί σε μια αδιαφοροποίητη «ψυχοσωματική» φάση της ανάπτυξής του, η οποία καταλήγει σε επανα-σωματοποίηση του άγχους. Τότε και οι πρωτογενείς διαδικασίες επανέρχονται δυναμικά σε πρώτο πλάνο, ενώ οι διαδικασίες της σκέψης υποβαθμίζονται».

 

«Όταν κάποιος που αρρωσταίνει αισθάνεται καλύτερα αντί χειρότερα, όπως θα περίμενε κανείς, είναι γιατί έχουμε μια προσωρινή τροποποίηση της καταθλιπτικής του κατάστασης, υπό την έννοια μιας ναρκισσιστικής αγαλλίασης… Κάποιοι ασθενείς βίωναν εκ των προτέρων μια ανακούφιση, αφού ήλπιζαν ή περίμεναν να τους ανακοινώσουν οι γιατροί μια ασθένεια, ώστε να δοθεί τέλος στην οδύνη της κατάθλιψης, την οποία αισθάνονταν ανίκανοι να κατευνάσουν. Ως εάν είχαν την πεποίθηση ότι η οδός της ασθένειας μπορούσε να αποτελέσει μια λύση της απόγνωσής της θεμελιώδους κατάθλιψης…Η μαζοχιστική διάσταση αποτελεί μέρος του παιχνιδιού. Αν δηλαδή, η οδύνη ή η δυσαρέσκεια είναι καθαυτές στόχοι και όχι προειδοποιητικά σημεία, τότε η αρχή της ηδονής παραλύει, ο φύλακας της ψυχικής ζωής φαίνεται σαν να είναι υπό την επίδραση ενός ναρκωτικού…».

 

 

 

 

ΠΕΡΙ ΣΑΓΗΝΗΣ

 

  του Jean Baudrillard, εκδ. Εξάντας - Νήματα

 

Παραθέτω αποσπάσματα από το βιβλίο:

 

Η σεξουαλικότητα έχει γίνει προβληματική επειδή υποχρεώνεται να επιβεβαιώνεται και να αποδεικνύεται ασταμάτητα. Σήμερα, πίσω από τη μηχανική αντικειμενοποίηση των σημείων του φύλου, επικρατεί το αρσενικό ως ευθραυστότητα (η σεξουαλικότητά του έχει γίνει προβληματική γιατί πρέπει να επιβεβαιώνεται ασταμάτητα) και το θηλυκό (ισούται με τον εαυτό του μέσα στη διαθεσιμότητά του) ως βαθμός μηδέν. Βρισκόμαστε σε μια πρωτότυπη σεξουαλική κατάσταση βιασμού και βίας – βίας που ασκείται στο «υπο-αυτοκτονικό» αρσενικό και την αχαλίνωτη γυναικεία ευχαρίστηση. Δεν πρόκειται όμως για αντιστροφή της ιστορικής βίας που ασκήθηκε στη γυναίκα από την αρσενική σεξουαλική δύναμη. Πρόκειται για μια βία ουδετεροποίησης, κατάθλιψης και κατάρρευσης του μαρκαρισμένου όρου μπροστά στην εισβολή του αμαρκάριστου. Δεν πρόκειται για μια ολοσχερή, γενική βία, αλλά για μια βία αποσόβησης, τη βία του ουδέτερου, τη βία του βαθμού μηδέν.

 

Η νέα προστυχιά περιστρέφεται γύρω από ένα σεξ ουδετεροποιημένο από την ανοχή. Το πορνό είναι η τεχνητή σύνθεση αυτού του πράγματος, είναι το φεστιβάλ του, όχι ο εορτασμός του. Κατιτί το νέο ή ρετρό, πείτε το όπως θέλετε, όπως οι χώροι πρασίνου που υποκαθιστούν τη λειτουργία της χλωροφύλλης της απονεκρωμένης φύσης και που για το λόγο αυτόν προσιδιάζουν ως προς την προστυχιά με την πορνογραφία.

 

Η σύγχρονη μη πραγματικότητα δεν ανήκει πλέον στην τάξη του φαντασιακού αλλά της περισσότερης αναφοράς, της περισσότερης αλήθειας, της περισσότερης ακρίβειας – συνίσταται στο να κάνουμε τα πάντα να περνούν στην προφάνεια του πραγματικού… Σας δίνουν παραπάνω. Αυτό ισχύει ήδη για το χρώμα στον κινηματογράφο ή την τηλεόραση: σας δίνουν τόσα πολλά, το χρώμα, το ανάγλυφο, το σεξ, σε υψηλή πιστότητα, με το νι και με το σίγμα, που δεν σας μένει πια τίποτε άλλο να προσθέσετε, δηλαδή να δώσετε σε αντάλλαγμα. Απόλυτη καταστολή: δίνοντάς σας κάπως πολλά, σας παίρνουν τα πάντα. Φυλαχτείτε από αυτό που σας «αποδίδουν» τόσο απλόχερα χωρίς εσείς να έχετε δώσει ποτέ!

(Στο πορνό γίνεται το ίδιο – τέλος του μυστικού). Διαφθορά του σεξ λόγω ρεαλισμού, διαφθορά της εργασίας λόγω παραγωγής – ίδιο σύμπτωμα, ίδιος αγώνας… Βουλιάζουμε μέσα σ’ αυτή τη διαδικασία της χυδαιότητας. Ό,τι είναι κρυμμένο και χαίρει ακόμη της απαγόρευσης θα ξεθαφτεί, θα παραδοθεί στο λόγο και την προφάνεια. Το πραγματικό μεγαλώνει, διαστέλλεται, κάποια μέρα ολόκληρο το σύμπαν θα γίνει πραγματικό και τότε θα επέλθει ο θάνατος.

 

Η σεξουαλικότητα έχει καταντήσει μια καταναγκαστική εκσπερμάτιση, μια πάσης θυσίας παραγωγή, μια υγιεινή λογιστική του σώματος… Ολοένα και περισσότερο κάθε σαγήνη, κάθε τρόπος σαγήνευσης, που είναι μια διαδικασία άκρως τελετουργική, σβήνει πίσω από τη ζωώδη σεξουαλική προσταγή, πίσω από την άμεση και επιτακτική ικανοποίηση μιας επιθυμίας… Αυτός ο καταναγκασμός ρευστότητας, ροής, επιταχυμένης κυκλοφορίας του ψυχικού, του σεξουαλικού και των σωμάτων είναι η ακριβής απομίμηση του καταναγκασμού εκείνου που δίνει την εμπορική αξία: το κεφάλαιο πρέπει να κυκλοφορεί, να μην υπάρχει πλέον σταθερό σημείο, η αλυσίδα των επενδύσεων και επανεπενδύσεων να είναι ακατάπαυστη, η αξία να ακτινοβολεί αδιάπτωτα – αυτή είναι η μορφή της σύγχρονης πραγματοποίησης της αξίας, και η σεξουαλικότητα, το σεξουαλικό μοντέλο, είναι η έκφανσή της στο επίπεδο των σωμάτων…

 

Αν θέλουμε να συλλάβουμε την ένταση της τελετουργικής μορφής, πρέπει αναμφίβολα να απαλλαγούμε από την ιδέα ότι κάθε μας ευτυχία προέρχεται από τη φύση, ότι κάθε μας ευχαρίστηση προέρχεται από την εκπλήρωση μιας επιθυμίας (σ’ αυτή την περίπτωση θα μας ήταν αρκετός ένας οργασμός). Το παιχνίδι, η σφαίρα του παιχνιδιού, μας αποκαλύπτει απεναντίας το πάθος του κανόνα, τον ίλιγγο του κανόνα, τη δύναμη που απορρέει από ένα εθιμοτυπικό και όχι από μια επιθυμία. (στην τάξη του εθιμοτυπικού ανήκουν και οι γιορτές). Το παιχνίδι υπόκειται σε κανόνες και το παιχνίδι δεν το παρατάς. Η υποχρέωση που δημιουργεί είναι ανάλογη μ’ εκείνη της πρόκλησης. Το να εγκαταλείπεις το παιχνίδι δεν είναι παιχνίδι, και η αδυναμία να αρνηθείς το παιχνίδι εκ των ένδον, η οποία το κάνει μαγευτικό και το διαφοροποιεί από την τάξη του πραγματικού, δημιουργεί παράλληλα μια συμβολική επιθυμία, έναν καταναγκασμό απεριόριστης τήρησης και την υποχρέωση να φτάσεις ως το τέλος του παιχνιδιού, όπως και ως το τέλος της πρόκλησης.

 

 

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΓΑΠΗΣ

 

«ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΓΑΠΗΣ», μια ψυχαναλυτική ματιά στον έρωτα, της JuliaKristeva. Μετάφραση Τάσος Μπετζελος,  εκδ. Κέδρος

 

Εκκινώντας από την παραδοχή ότι η ερωτική γλώσσα είναι ανεπαρκής για να εκφράσει το πάθος, την οδύνη, την ευτυχία του έρωτα, η Κρίστεβα επιχειρεί να συνθέσει μια νέα φιλοσοφία του έρωτα, μια ιστορία των διάφορων μορφών αγάπης στη Δύση. Στις 500 σελίδες του βιβλίου ξεδιπλώνονται μύθοι και ερωτικοί πρωταγωνιστές: ο Νάρκισσος, η πλατωνική θεώρηση του έρωτα, οι αλλαγές που επέφερε ο χριστιανισμός στην έννοια της αγάπης, η Παρθένος, το Άσμα Ασμάτων, οι τροβαδούροι, ο Ρωμαίος και η Ιουλιέτα, ο Δον Ζουάν, ο Μπωντλαίρ, ο Σταντάλ, ο Μπατάιγ. Πολύ ενδιαφέρον και συναρπαστικό βιβλίο -η Κρίστεβα σημειωτέον, είναι και συγγραφέας μυθιστορημάτων εκτός από ψυχαναλύτρια. Μερικά κεφάλαια απαιτούν κάποιες γνώσεις της ψυχαναλυτικής θεωρίας χωρίς όμως αυτό να είναι περιοριστικό.

 

Παραθέτω αποσπάσματα από το βιβλίο:

 

«Μιλάμε άραγε για το ίδιο πράγμα κάθε φορά που αναφερόμαστε στον έρωτα; Και ποιο είναι αυτό το πράγμα; Η ερωτική δοκιμασία θέτει τη γλώσσα σε δοκιμασία: τον μονοσήμαντο χαρακτήρα της, την αναφορική και επικοινωνιακή ικανότητά της».

 

«…αν η μητέρα «κολλάει» στο μικρό της, επιθέτοντας στο αίτημα που φτάνει σε αυτήν από το μωρό το αίτημα που έχει η ίδια ως εν συγχύσει νεοτενής και ως υστερική σε αναζήτηση αγάπης, τότε υπάρχουν πολλές πιθανότητες να μην εκκολαφθεί ποτέ από ένα τέτοιο αυγό όχι μόνον η αγάπη αλλά και η ψυχική ζωή…»

 

«Ο έρωτας είναι ο χώρος και ο χρόνος όπου το εγώ επιτρέπει στον εαυτό του να ξεφύγει από τα κοινά μέτρα».

 

«Ο έρωτας είναι μια θανάτωση που με κάνει να υπάρχω».

 

«Ο έρωτας, ως σταυροδρόμι του σωματικού πάθους και της εξιδανίκευσης, είναι αναμφίβολα η προνομιακή εμπειρία για την εκκόλαψη τόσο της μεταφοράς (το αφηρημένο στη θέση του συγκεκριμένου, το συγκεκριμένο στη θέση του αφηρημένου), όσο και της ενσάρκωσης (το πνεύμα γίνεται σάρκα, σάρκα-λόγος)».

 

«Καθώς αναλωνόμαστε ψυχικά και σωματικά στη σεξουαλική παραφορά, χωρίς ανάπαυλα, ίχνος ή σύμβολο, γινόμαστε συχνά απογοητευμένοι εραστές, με τους κενούς από νόημα λόγους μας να αποκαλύπτουν, πέραν της μητρικής επικυριαρχίας, την ένδεια των δεσμών μας με τους έκπτωτους πατεράδες μας».

 

«Ο ερωτικός διάλογος είναι ένταση και απόλαυση, επανάληψη και άπειρο, όχι επικοινωνία, αλλά επωδή. Μελωδικός διάλογος. Επίκληση».

 

 

Περισσότερα Άρθρα...

  1. ΒΙΒΛΙΑ ONLINE