1. Τι είναι η Συμπεριληπτική-Ολοκληρωμένη Σεξουαλική Εκπαίδευση (ΣΟΣΕ);

Η Συμπεριληπτική-Ολοκληρωμένη Σεξουαλική Εκπαίδευση (Comprehensive Sexuality Education) είναι μια διαδικασία διδασκαλίας και μάθησης βασισμένη σε συγκεκριμένο πρόγραμμα σπουδών, που βασίζεται σε μια ευρεία κατανόηση της σεξουαλικότητας, που δεν εστιάζει αποκλειστικά σε βιολογικές πτυχές. Όπως τονίζεται και από τον Τεχνικό Οδηγό της Unesco, σεξουαλική εκπαίδευση σημαίνει μάθηση για τις γνωστικές, συναισθηματικές, κοινωνικές, διαδραστικές αλλά και σωματικές πτυχές της σεξουαλικότητας. Η σεξουαλική εκπαίδευση καθιστά τα παιδιά και τις/τους έφηβες/-ους ικανά να αντιστέκονται στην πρόωρη έναρξη σεξουαλικής δραστηριότητας ή/και στην επίδειξη σεξουαλικής συμπεριφοράς υψηλού κινδύνου ώστε να κάνουν συνειδητοποιημένες επιλογές οι οποίες ενισχύουν την ποιότητα ζωής τους και συμβάλλουν στην ανάπτυξη μιας κοινωνίας που εδράζεται στις αξίες του σεβασμού, της αποδοχής, της συμπερίληψης, της ισότητας, της αγάπης, της αλληλεγγύης και της υπευθυνότητας. Προσεγγίζοντας τη σεξουαλικότητα εντός του πλαισίου της σωματικής, γνωστικής, συναισθηματικής, ηθικής και κοινωνικής της ανάπτυξης, η Συμπεριληπτική-Ολοκληρωμένη Σεξουαλική Εκπαίδευση (ΣΟΣΕ) εφοδιάζει τα παιδιά και τα νεαρά άτομα με τις γνώσεις, τις δεξιότητες, τις στάσεις και αξίες που απαιτούνται για να είναι σε θέση να παίρνουν πληροφορημένες και υπεύθυνες αποφάσεις για τη Σεξουαλική και Αναπαραγωγική τους Υγεία (ΣΑΥ), την ευημερία και την αξιοπρέπεια τους, να προστατεύονται από σεξουαλική βία/εξαναγκασμό και να αναπτύσσουν μεταξύ τους σχέσεις αμοιβαίου σεβασμού συνειδητοποιώντας ότι οι επιλογές τους επηρεάζουν τη δική τους ευημερία αλλά και των άλλων. Τέλος, η ΣΟΣΕ βοηθά τα παιδιά να κατανοήσουν και να διασφαλίσουν την προστασία των δικαιωμάτων τους καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους.

2. Ποιους τομείς αφορά η Συμπεριληπτική-Ολοκληρωμένη Σεξουαλική Εκπαίδευση (ΣΟΣΕ);

Η Συμπεριληπτική-Ολοκληρωμένη Σεξουαλική Εκπαίδευση (ΣΟΣΕ), αφορά στην οικοδόμηση γνώσεων, την ανάπτυξη δεξιοτήτων και την καλλιέργεια στάσεων στους τομείς της υγείας που αφορούν: (α) τη σωματική υγεία, όπως τη γνωριμία με το σώμα, την υγιεινή του σώματος, την αναπαραγωγή και τη διασφάλιση της υγείας, (β) την ψυχική υγεία, όπως την έκφραση και διαχείριση των συναισθημάτων και (γ) την κοινωνική υγεία, όπως τη δημιουργία υγιών σχέσεων αμοιβαίου σεβασμού μεταξύ των ατόμων σε όλα τα επίπεδα (φιλικό, οικογενειακό, μεντορικό κ.λ.π.), η οποία επιτυγχάνεται μέσα από την ανάπτυξη των δεξιοτήτων της επικοινωνίας και της συνεργασίας. Δεν περιορίζεται, όμως, στον τομέα της υγείας.

Περιλαμβάνει, επίσης, την αναγνώριση και διαχείριση στερεοτύπων και νορμών που υπάρχουν στην κοινωνία όσον αφορά στα δύο φύλα και οδηγούν σε φαινόμενα όπως η έμφυλη βία, η σεξουαλική κακοποίηση και εκμετάλλευση και ο ομοφοβικός/τρανσφοβικός εκφοβισμός, και παράλληλα καλλιεργεί το σεβασμό και τη συμπερίληψη της ποικιλομορφίας του φύλου και της σεξουαλικότητας.

Η Συμπεριληπτική-Ολοκληρωμένη Σεξουαλική Εκπαίδευση (ΣΟΣΕ) περιλαμβάνει επίσης, εκπαίδευση στα ανθρώπινα δικαιώματα και τα Δικαιώματα του Παιδιού, όπως για, παράδειγμα, στο δικαίωμα της προστασίας, μέσα από την καλλιέργεια δεξιοτήτων, ώστε ένα παιδί να λειτουργεί με ασφαλή τρόπο αναγνωρίζοντας κινδύνους και να ζητά βοήθεια σε περίπτωση σεξουαλικής παρενόχλησης ή κακοποίησής του.

3. Γιατί οι μαθήτριες/-ές χρειάζονται και επιζητούν τη ΣOΣΕ;

Α. Τους/τις προετοιμάζει για μια ασφαλή, παραγωγική και γεμάτη ζωή σε έναν κόσμο όπου η έμφυλη βία, η ανισότητα των φύλων, οι πρόωρες και ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες, ο ιός HIV και άλλες σεξουαλικά μεταδιδόμενες λοιμώξεις (ΣΜΛ) εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρούς κινδύνους για την υγεία και την ευημερία τους.

Β. Προσεγγίζει τη σεξουαλικότητα με θετικό τρόπο, τονίζοντας αξίες όπως ο σεβασμός, η αποδοχή, η συμπερίληψη, η μη διάκριση, η ισότητα, η ενσυναίσθηση, η ευθύνη και η αμοιβαιότητα.

Γ. Παρέχει ηλικιακά κατάλληλη και σταδιακή εκπαίδευση για τα ανθρώπινα δικαιώματα, την ισότητα των φύλων, τις σχέσεις, την αναπαραγωγή και τους κινδύνους της σεξουαλικής συμπεριφοράς

4. Η Συμπεριληπτική-Ολοκληρωμένη Σεξουαλική Εκπαίδευση (ΣΟΣΕ) είναι δικαίωμα των παιδιών;

Το δικαίωμα για ενημέρωση και πληροφόρηση σε θέματα που αφορούν τη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία κατοχυρώνεται από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, τη Σύμβαση Λανζαρότε του Συμβουλίου της Ευρώπης, αλλά και άλλες διεθνείς συμβάσεις.

Η Συμπεριληπτική-Ολοκληρωμένη Σεξουαλική Εκπαίδευση περιλαμβάνει εκπαίδευση στα Δικαιώματα του Παιδιού, όπως για, παράδειγμα, στο δικαίωμα της προστασίας, μέσα από την καλλιέργεια δεξιοτήτων, ώστε ένα παιδί να λειτουργεί με ασφαλή τρόπο αναγνωρίζοντας κινδύνους και να ζητά βοήθεια σε περίπτωση σεξουαλικής παρενόχλησης ή κακοποίησής του. Δεν μπορούμε να αναμένουμε από τα παιδιά μικρών ηλικιών ότι θα μπορέσουν να προστατεύσουν μόνα τους τον εαυτό τους και να γνωρίζουν πώς θα το κάνουν, ώστε να μην τύχουν σεξουαλικής εκμετάλλευσης ή κακοποίησης.

Η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση είναι πρωτίστως και πάνω από όλα δικαίωμα του παιδιού και, ως εκ τούτου, υποχρέωση της πολιτείας. Συνεπώς, πρέπει να ενταχθεί στο αναλυτικό πρόγραμμα του σχολείου και να προσφέρεται προς όλα τα παιδιά. Δεδομένου ότι, αυτή υπηρετεί και προάγει το συμφέρον του παιδιού, σε καμιά περίπτωση, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή, η απαλλαγή παιδιού από το συγκεκριμένο αντικείμενο.

5. Γιατί είναι αναγκαίο τα Προγράμματα Σεξουαλικής Εκπαίδευσης να συμπεριλαμβάνουν τις ανάγκες των ΛΟΑΤΚΙ+ μαθητριών και μαθητών; Δεν είναι σαν να τις/τους ξεχωρίζουμε σαν κάτι ιδιαίτερο;

Τα ζητήματα ερωτικού/σεξουαλικού προσανατολισμού, ταυτότητας, έκφρασης και χαρακτηριστικών φύλου συνδέονται και με τους γνωστικούς και με τους ψυχοκοινωνικούς στόχους του σχολείου. Είναι δικαίωμα των παιδιών να ενημερώνονται έγκυρα και έγκαιρα για αυτά τα ζητήματα, ειδικά αν λάβουμε υπόψη μας ότι οι κοινωνικές στάσεις και συμπεριφορές που διαμορφώνονται από άγνοια και προκαταλήψεις επηρεάζουν τις διαπροσωπικές σχέσεις (οικογενειακές, φιλικές κ.α.) και επιβαρύνουν την ειρηνική συνύπαρξη στην κοινωνία.

Επομένως, είναι αναγκαίο η Συμπεριληπτική-Ολοκληρωμένη Σεξουαλική Εκπαίδευση (ΣΟΣΕ) να συμπεριλαμβάνει τις ανάγκες των ΛΟΑΤΚΙ+ μαθητριών και μαθητών επειδή αποτελεί δικαίωμα όλων των παιδιών. Για το λόγο αυτό, η ΣΟΣΕ χρειάζεται να αντιμετωπίζει ολόκληρο το φάσμα του φύλου και της σεξουαλικότητας σε όλες τις θεματικές της, δηλαδή να μην έχει ετεροκανονική προσέγγιση. Αυτό δε σημαίνει ότι επιδοκιμάζει ή προωθεί κάποιο συγκεκριμένο μοντέλο ζωής παρά μόνο ότι προωθεί την υγεία και ευημερία για όλα/ες/ους, μέσω του αυτοσεβασμού, του δικαιώματος στην αυτοδιάθεση και του σεβασμού της ποικιλομορφίας της ανθρώπινης ύπαρξης.

Πιο συγκεκριμένα:

Α. Τα ΛΟΑΤΚΙ+ παιδιά επίσης χρειάζονται πληροφόρηση για την περίοδο της εφηβείας, τις σχέσεις και το ασφαλές σεξ σύμφωνα με τις δικές τους ανάγκες.

Β. Τα παιδιά και οι έφηβοι/-ες που δεν ακούν ή δεν βλέπουν τις ανησυχίες τους να εκπροσωπούνται στο σχολικό περιβάλλον χάνουν «το αίσθημα του ανήκειν» στη σχολική κοινότητα, κλείνονται στον εαυτό τους, εγκαταλείπουν το σχολείο κ.α.. Το πιο σημαντικό είναι πως λαμβάνουν το μήνυμα ότι κάτι «λάθος» συμβαίνει με αυτά, με αποτέλεσμα να εσωτερικεύουν αυτό το στίγμα.

Γ. Τα ερευνητικά δεδομένα υπαγορεύουν την ανάγκη άμεσης προστασίας των ΛΟΑΤΚΙ+ παιδιών και εφήβων και εύρεσης τρόπων να σταματήσουν οι διακρίσεις και ο σχολικός εκφοβισμός που υφίστανται. Ένας από αυτούς του τρόπους είναι να συμπεριλαμβάνονται τα ΛΟΑΤΚΙ+ παιδιά σε κάθε εκπαιδευτική διαδικασία.

Τα άτομα που εργάζονται με παιδιά και έφηβες/-ους έχουν χρέος να δημιουργούν περιβάλλοντα που οι ΛΟΑΤΚΙ+ μαθήτριες/-ές δεν θα αισθάνονται παρείσακτα και ανεπιθύμητα.

6. Γιατί η μαζική χρήση του διαδικτύου καθιστά περισσότερο από ποτέ αναγκαία την ένταξη της Συμπεριληπτικής-Ολοκληρωμένης Σεξουαλικής Εκπαίδευσης (ΣΟΣΕ) στο σχολείο;

Η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας και η μαζική χρήση από τα παιδιά του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, τα αφήνει εκτεθειμένα σε πηγές πληροφόρησης, οι οποίες μπορεί να είναι ανακριβείς ή παραπλανητικές. Τα ίδια τα παιδιά υποστηρίζουν ότι ένα μεγάλο ποσοστό των σκέψεων που τα απασχολούν καθημερινά αφορά στα θέματα που σχετίζονται με τη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση. Αναφέρουν επίσης, ότι λόγω ανυπαρξίας του μαθήματος της σεξουαλικής εκπαίδευσης, καταφεύγουν σε πηγές μέσω του διαδικτύου. Ωστόσο, τα διαδικτυακά μέσα δεν παρέχουν απαραιτήτως ηλικιακά κατάλληλα και επιστημονικά τεκμηριωμένες πληροφορίες και μπορεί, στην πραγματικότητα, να παρέχουν προκατειλημμένα και στρεβλά μηνύματα. Εκτός από το γεγονός ότι τα παιδιά σεξουαλικοποιούνται πρόωρα μέσα από το ανεξέλεγκτα προσβάσιμο πορνογραφικό υλικό, είναι δύσκολο για τα νεαρά άτομα να διακρίνουν την ακριβή από την ανακριβή πληροφόρηση, καθώς δεν προσφέρεται παράλληλα ένας χώρος για να συζητήσουν, να αναστοχαστούν και να αντιπαρατεθούν με επιχειρήματα ως προς τα ζητήματα, ή για να αναπτύξουν σχετικές δεξιότητες. Η ΣΟΣΕ προσφέρει στα νεαρά άτομα αυτό το χώρο -ένα φόρουμ για να κατανοήσουν και να νοηματοδοτήσουν τις εικόνες, τις πρακτικές, τις νόρμες και τα κείμενα με σεξουαλικό περιεχόμενο που παρατηρούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στην πορνογραφία. Παρέχει επίσης μία ευκαιρία να μάθουν για πλευρές της σεξουαλικότητας που απουσιάζουν από την πορνογραφία, όπως η συναισθηματική οικειότητα, η διαπραγμάτευση της συναίνεσης και να συζητήσουν για τη σύγχρονη αντισύλληψη. Η ΣΟΣΕ μπορεί να υποστηρίξει τις/τους έφηβες/-οι και τα νεαρά άτομα να σερφάρουν με ασφάλεια στο Διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και να τα βοηθήσει να αναγνωρίζουν τη σωστή και βασισμένη σε στοιχεία πληροφόρηση.

Επομένως, αυξάνονται οι κίνδυνοι για σεξουαλική κακοποίηση και εκμετάλλευση των παιδιών, αφού η διαδικτυακή πορνογραφία, η διαδικτυακή ανταλλαγή προσωπικών πληροφοριών και φωτογραφιών καθώς και ο διαδικτυακός εκφοβισμός αποτελούν συχνό, αν όχι καθημερινό, φαινόμενο, ανάμεσα στα νεαρά άτομα.

7.  Η Συμπεριληπτική-Ολοκληρωμένη Σεξουαλική Εκπαίδευση (ΣΟΣΕ) βοηθά στην αντιμετώπιση της σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων;

Στη σημερινή εποχή, έχουν αυξηθεί οι κίνδυνοι για σεξουαλική κακοποίηση και εκμετάλλευση και εξ αιτίας της μαζικής χρήσης του διαδικτύου ανάμεσα στα παιδιά και τις/τους έφηβες/-ους. Σύμφωνα με τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, ένα στα τρία κορίτσια και ένα στα πέντε αγόρια θα κακοποιηθούν σεξουαλικά πριν την ηλικία των 18 ετών. Εκατόν πενήντα εκατομμύρια κορίτσια και 73 εκατομμύρια αγόρια βιάζονται ή πέφτουν θύματα σεξουαλικής βίας κάθε χρόνο, συνήθως από άτομο της οικογένειάς τους.

Τα διαθέσιμα στοιχεία για την έκταση και τη σοβαρότητα του φαινομένου στην Ελλάδα είναι συνταρακτικά όπως διαπιστώσαμε και με τις αποκαλύψεις στα πλαίσια του ελληνικού #metoo.

Την ίδια στιγμή σε διεθνές επίπεδο σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), 1 στους 4 ενήλικες έχουν κακοποιηθεί ως παιδιά, ενώ σε ποσοστό 80% η σεξουαλική κακοποίηση προέρχεται από άτομα στο οικογενειακό ή φιλικό περιβάλλον του παιδιού, “υπεράνω κάθε υποψίας”. Ενδεικτικά, στην Ελλάδα, σύμφωνα με την έρευνα BECAN για την έκθεση των παιδιών στη βία, 1 στα 6 παιδιά κατά τη διάρκεια της ζωής του θα υποστούν κάποια μορφή σεξουαλικής βίας, 1 στα 13 παιδιά θα υποστούν και σωματική επαφή από τους δράστες, ενώ 1 στα 30 παιδιά θα βιώσει την εμπειρία βιασμού ή απόπειρας βιασμού[i]. Μεταφέροντας την πραγματικότητα που αποτυπώνουν οι έρευνες σε αριθμούς στο επίπεδο της τάξης, σημαίνει ότι γύρω στα 4 παιδιά σε κάθε τάξη των 24, θα βρεθούν αντιμέτωπα με σεξουαλική κακοποίηση ή εκμετάλλευση.

Κοινή διαπίστωση είναι το γεγονός ότι η σεξουαλική κακοποίηση παιδιών δεν καταγγέλλεται[ii]. Μόνο στην Ελλάδα τα καταγγελλόμενα περιστατικά σε όλων των ειδών τις υπηρεσίες δε φτάνουν ούτε το 1 τοις χιλίοις. Είναι γεγονός ότι πολλές φορές το παιδί θύμα αισθάνεται ντροπή και ενοχή, κατηγορεί τον εαυτό του, επειδή η επαφή δεν ταιριάζει με το μοντέλο κακοποίησης, που έχει στο μυαλό του. Αυτό συμβαίνει επειδή οι δράστες καλλιεργούν την εμπιστοσύνη των θυμάτων στο πρόσωπό τους, τα δωροδοκούν ή τα εξαπατούν και αρκετά κρούσματα συμβαίνουν σε μέρη, που υποτίθεται θα έπρεπε να είναι ασφαλή, όπως τα σχολεία, οι εκκλησίες, οι αθλητικοί σύλλογοι κ.α.. Ένας από τους βασικούς λόγους που η παιδική/εφηβική σεξουαλική κακοποίηση και βία παραμένει κρυφό μυστικό είναι επειδή η συντηρητική ελληνική οικογένεια και κοινωνία δημιουργεί στα παιδιά φοβίες και ενδοιασμούς να συζητούν τα συγκεκριμένα θέματα στο οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον. Η έλλειψη Σεξουαλικής Εκπαίδευσης στο ελληνικό σχολείο αφήνει τα παιδιά ανενημέρωτα και απροστάτευτα.

Μεταξύ των προτάσεων «Του Χαμόγελου του Παιδιού» για την πρόληψη και αντιμετώπιση του φαινομένου είναι η θεσμοθέτηση της σεξουαλικής εκπαίδευσης στα σχολεία και η εκπαίδευση των εμπλεκόμενων φορέων.

8. Γιατί η σεξουαλική εκπαίδευση δεν μπορεί να ανήκει αποκλειστικά στη δικαιοδοσία των γονέων;

Τα πρώτα μαθήματα σεξουαλικής εκπαίδευσης δίνονται από τους γονείς/κηδεμόνες οι οποίοι/ες μεταδίδουν τις κοινωνικές αξίες της οικογένειας, κυρίως μέσω της συμπεριφοράς τους και της σχέσης τους με τα παιδιά τους. Η δεύτερη σημαντική στιγμή στη ζωή των παιδιών είναι το σχολείο. Πράγματι, οι οικογενειακές αρχές και αξίες προσφέρουν τις βάσεις για τις αρχικές ηθικές στάσεις και συμπεριφορές των παιδιών. Ωστόσο, για μια ειρηνική συνύπαρξη στο ευρύτερο κοινωνικό πεδίο, είναι απαραίτητη η διαπραγμάτευση και η ρύθμιση όλων αυτών των αρχών και αξιών μέσα από τους υπόλοιπους θεσμούς. Το σχολείο ως ο βασικός θεσμός κοινωνικοποίησης έχει σημαντικό ρόλο σε αυτήν τη διαδικασία.

Επομένως, και η οικογένεια και το σχολείο έχουν την υποχρέωση να συνδράμουν στη μετάδοση έγκυρων, επιστημονικών πληροφοριών σχετικά με τη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία και στην καλλιέργεια δεξιοτήτων και αξιών που αφορούν τις τρέχουσες και μελλοντικές τους σχέσεις. Ωστόσο, μέσω των υπουργείων παιδείας, των σχολείων και των εκπαιδευτικών, η κυβέρνηση θα πρέπει να υποστηρίζει και να συμπληρώνει τον ρόλο των γονέων/κηδεμόνων και της οικογένειας προσφέροντας σεξουαλική εκπαίδευση για όλα τα παιδιά και τους/τις έφηβους/-ες σε ένα ασφαλές και υποστηρικτικό περιβάλλον μάθησης.

Συντηρητικές ομάδες συχνά χρησιμοποιούν το επιχείρημα ότι η σεξουαλική εκπαίδευση ανήκει στη δικαιοδοσία των γονέων, ακόμη και όταν γνωρίζουν ότι οι περισσότεροι γονείς από τη δική τους πλευρά δεν θα παράσχουν καθόλου την κατάλληλη σεξουαλική αγωγή στα παιδιά τους. Ωστόσο, το δικαίωμα των γονιών να διαπαιδαγωγούν τα παιδιά τους με βάση τα δικά τους πιστεύω και τις δικές τους πεποιθήσεις δεν αναιρείται από τη διδασκαλία της ΣΟΣΕ στο σχολείο. Τα προγράμματα ΣΟΣΕ δεν έχουν ως στόχο να υφαρπάξουν τον ρόλο των γονιών, αλλά περισσότερο επιδιώκουν να συνεργαστούν με τους γονείς, να τους εμπλέξουν και να τους υποστηρίξουν.

Τα επιχειρήματα που επικαλούνται είναι ότι τα παιδιά θα νιώσουν ότι είναι ελεύθερα να κάνουν σεξ πριν την ώρα τους ή όλη την ώρα, ότι όλοι/ες θα γίνουν ομοφυλόφιλοι/ες ή ότι η οικογένεια και μαζί της και όλη η κοινωνία θα καταρρεύσει. Τα επιχειρήματα αυτά καταδεικνύουν την έλλειψη ενημέρωσης για το περιεχόμενο και τους στόχους της Συμπεριληπτικής-Ολοκληρωμένης Σεξουαλικής Εκπαίδευσης καθώς και για τις επιστημονικές και τεκμηριωμένες μελέτες που αφορούν τα αποτελέσματα σε χώρες που την εφαρμόζουν.

Στον αντίποδα, οι περισσότεροι γονείς/κηδεμόνες ενδιαφέρονται για μία κοινωνία με καθαρούς κανόνες συνύπαρξης, έχουν έγνοια για την ασφάλεια των παιδιών και προτιμούν να αναλάβει το σχολείο τα πιο ευαίσθητα ζητήματα της σεξουαλικής εκπαίδευσης.

Πολλοί γονείς/κηδεμόνες εκτιμούν την υποστήριξη του σχολείου που τις/τους βοηθά να προσεγγίσουν και να συζητήσουν τα “ζητήματα του σεξ” με τα παιδιά τους, να αναζητήσουν τρόπους αντίδρασης σε δύσκολες καταστάσεις (π.χ. όταν ένα παιδί βλέπει πορνό στο Διαδίκτυο ή υφίσταται ηλεκτρονικό εκφοβισμό) και πώς να έχουν πρόσβαση σε έγκυρη επιστημονική πληροφόρηση. Η οργάνωση ανοιχτών διαλόγων και επιμορφωτικών συναντήσεων με τους γονείς/κηδεμόνες αποτελούν επίσης, πιθανούς τρόπους αντιμετώπισης προκαταλήψεων, προσωπικών φόβων και αντιρρήσεων.

9. Τί γίνεται όταν η Συμπεριληπτική-Ολοκληρωμένη Σεξουαλική Εκπαίδευση (ΣΟΣΕ) μπορεί να είναι αντίθετη με φιλοσοφικές, θρησκευτικές ή άλλες πεποιθήσεις των γονέων;

Η Συμπεριληπτική-Ολοκληρωμένη Σεξουαλική Εκπαίδευση (ΣΟΣΕ) διδάσκεται μέσα σε ένα ασφαλές περιβάλλον, το οποίο σέβεται την ετερότητα και στηρίζεται στο σεβασμό, την ισότητα, τη δικαιοσύνη, την ενσυναίσθηση, την υπευθυνότητα και τη συμπερίληψη, αξίες που είναι αδιάρρηκτα συνδεδεμένες με τα ανθρώπινα δικαιώματα. Δημιουργεί χώρο για επικοινωνία και διάλογο για θέματα που απασχολούν τα παιδιά επιδεικνύοντας πολιτισμική ευαισθησία. Τα παιδιά καλούνται να διερευνήσουν το σύστημα αξιών που υπάρχει στην οικογένεια και την κοινωνία στην οποία ζουν, αλλά και να καθορίσουν το δικό τους σύστημα αξιών. Η Πολιτεία έχει την υποχρέωση στη βάση των διεθνών συμβάσεων που έχει επικυρώσει να μην προβαίνει σε κατήχηση για οποιοδήποτε θέμα, ούτε να προσβάλλει θρησκευτικές, φιλοσοφικές ή άλλες πεποιθήσεις. Η υποχρέωση αυτή της Πολιτείας εμπεριέχεται και στη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση. Όταν αυτή η προϋπόθεση πληρείται, τότε δεν μπορεί να δικαιολογηθεί οποιαδήποτε αποχώρηση παιδιού από το μάθημα στη βάση των θρησκευτικών ή άλλων πεποιθήσεων. Με απλά λόγια, το δικαίωμα των γονιών να διαπαιδαγωγούν τα παιδιά τους με βάση τα δικά τους πιστεύω και τις δικές τους πεποιθήσεις θα πρέπει να εφαρμόζεται σε συνδυασμό με την προαγωγή των υπόλοιπων δικαιωμάτων του παιδιού. Η Συμπεριληπτική-Ολοκληρωμένη Σεξουαλική Εκπαίδευση (ΣΟΣΕ), όπως αναλύθηκε παραπάνω, δεν έρχεται σε σύγκρουση με οποιαδήποτε θρησκευτική, φιλοσοφική ή άλλη πεποίθηση των γονέων, εφόσον η πεποίθηση αυτή στηρίζεται στις πρόνοιες των δικαιωμάτων του παιδιού.

10. Τα παιδιά του νηπιαγωγείου και του δημοτικού δεν είναι πολύ μικρά για να λαμβάνουν σεξουαλική διαπαιδαγώγηση;

Η Συμπεριληπτική-Ολοκληρωμένη Σεξουαλική Εκπαίδευση (ΣΟΣΕ), δηλαδή η σεξουαλική εκπαίδευση που δεν αγνοεί την μοναδικότητα των ατόμων, δεν αφορά μόνο τις σεξουαλικές σχέσεις και δραστηριότητες. Η ΣΟΣΕ είναι ηλικιακά και αναπτυξιακά κατάλληλη, δηλαδή το περιεχόμενό της ανταποκρίνεται στις ανάγκες και ικανότητες των παιδιών και των νέων οι οποίες αλλάζουν όσο μεγαλώνουν. Τα παιδιά 0-12 ετών χρειάζονται και αυτά πληροφόρηση- όσον αφορά το σώμα τους, τις σχέσεις τους με την οικογένεια και άλλα άτομα, τα διάφορα είδη οικογενειών, τα συναισθήματά τους, τους ρόλους που τους ανατίθονται, τα δικαιώματα και την προστασία τους- η οποία να είναι πάντα κατάλληλη για την ηλικία τους. Βασισμένη στην ηλικία και την ανάπτυξη των μαθητριών/ών, η ΣΟΣΕ απευθύνεται στις μαθήτριες/-ές με θέματα που είναι κατάλληλα για την υγεία και την ευημερία τους. Φροντίζει επίσης, για την αναπτυξιακή ποικιλομορφία και προσαρμόζει το περιεχόμενο σε περίπτωση καθυστέρησης της γνωσιακής και συναισθηματικής ανάπτυξης.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε, επίσης, ότι η σεξουαλικότητα είναι φυσικό και αναπόσπαστο μέρος όλων των ανθρώπων από τη στιγμή που γεννιούνται. Συνεπώς, και τα μικρά παιδιά λαμβάνουν άμεσα ή έμμεσα μηνύματα για τη σεξουαλικότητα από το σώμα τους αλλά και από διάφορες εξωτερικές πηγές (μεγαλύτερα αδέλφια, τηλεόραση, διαφημίσεις, διαδίκτυο κ.α.) και χρειάζονται γνώσεις και δεξιότητες για να τα διαχειριστούν. Τα παιδιά επίσης, αναγνωρίζουν και συνειδητοποιούν αυτές τις σχέσεις πολύ πριν προβούν σε ενέργειες σχετικές με τη σεξουαλικότητά τους και επομένως χρειάζονται τις δεξιότητες και τη γνώση για να κατανοήσουν τα σώματά τους, τις σχέσεις και τα συναισθήματά τους, από πολύ μικρή ηλικία. Η Συμπεριληπτική-Ολοκληρωμένη Σεξουαλική Εκπαίδευση (ΣΟΣΕ) επομένως, δεν αφαιρεί από τα παιδιά την παιδικότητά τους, αφού είναι κατάλληλα προσαρμοσμένη στις ανάγκες τους και στο αναπτυξιακό τους επίπεδο.

11. Η Συμπεριληπτική-Ολοκληρωμένη Σεξουαλική Εκπαίδευση (ΣΟΣΕ) δεν ενθαρρύνει τα παιδιά σε πρόωρη σεξουαλική δραστηριότητα

Η γνώση δεν οδηγεί, αλλά προστατεύει τα παιδιά από την εκδήλωση συμπεριφοράς ξένης προς τη βιολογική και συναισθηματική τους ωριμότητα. Αντιθέτως, όσο τα παιδιά δε γνωρίζουν, παραμένουν εκτεθειμένα σε πολλαπλούς κινδύνους. Παράλληλα, αφού η σεξουαλική εκπαίδευση περιλαμβάνει την καλλιέργεια δεξιοτήτων, βοηθά τα παιδιά να λαμβάνουν ενημερωμένες, υπεύθυνες και συνειδητές αποφάσεις.

Για την ακρίβεια, έρευνες που έχουν διεξαχθεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) καταδεικνύουν ότι, όντως, η σεξουαλική εκπαίδευση δεν αυξάνει τη σεξουαλική δραστηριότητα, ούτε και οδηγεί σε πρόωρη σεξουαλική δραστηριότητα. Αντίθετα, οδηγεί σε υπεύθυνη σεξουαλική συμπεριφορά. Η πληροφόρηση στα πλαίσια της Συμπεριληπτικής-Ολοκληρωμένης Σεξουαλικής Εκπαίδευσης (ΣΟΣΕ) των εφήβων καθυστερεί την έναρξη σεξουαλικών δραστηριοτήτων γεγονός που συνοδεύεται από σημαντικά ωφελήματα για τη σωματική και ψυχική τους υγεία (καλλιέργεια του χαρακτήρα, απόκτηση νέων δεξιοτήτων της προσωπικότητας, ικανότητες έκφρασης άρνησης. κ.α.).

Σύμφωνα με έρευνες που έχουν γίνει στην Ολλανδία, στη Φινλανδία και αλλού παρατηρήθηκε ότι, οι γεννήσεις και οι αμβλώσεις μεταξύ των νέων κοριτσιών (ηλικίας 15-19) μειώθηκαν δραματικά όταν η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση στα σχολεία ενισχύθηκε με αύξηση ωρών διδασκαλίας και ενδυνάμωση του διδακτικού προσωπικού.

Σημειωτέον ότι οι υφιστάμενες έρευνες αποδεικνύουν ότι τα προγράμματα σεξουαλικής εκπαίδευσης που προωθούν την αποχή από το σεξ δεν είναι αποτελεσματικά ως προς τη καθυστέρηση της έναρξης της σεξουαλικής ζωής, τη μείωση της συχνότητας ή τη μείωση του αριθμού των σεξουαλικών συντρόφων.

Είναι σημαντικό να αναφερθεί επίσης, ότι κανένα πρόγραμμα σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης δε διδάσκει στα παιδιά πώς να κάνουν σεξ.