0 – 4 ετών
Δώσε σημασία: ▪ Στην ορθή ονομασία από εσένα αλλά και από το παιδί όλων των εξωτερικών μερών του σώματος (στήθος, πέος, κόλπος, αιδοίο, κ.λπ.). Μερικές φορές τα παιδιά αισθάνονται ότι είναι αστείο να φωνάζουν τις «άσχημες» λέξεις ξανά και ξανά, γιατί αντιλαμβάνονται ότι προκαλούν την αντίδραση των ενηλίκων. Όσο εσύ αντιδράς με ηρεμία και αναφέρεις τη σωστή λέξη, τόσο θα την χρησιμοποιεί και το παιδί.
▪ Στην επεξήγηση προς το παιδί των σωματικών διαφορών ανάμεσα στα φύλα. Τα παιδιά είναι περίεργα για το σώμα τους, αλλά και για τα σώματα των άλλων.
▪ Στην αποδοχή της συμπεριφοράς του παιδιού να εξερευνά το σώμα του. Σε αυτήν την ηλικία με το άγγιγμα ανακαλύπτουν το σώμα τους. Αυτό μπορεί να κάνει τα παιδιά να νιώσουν όμορφα και να τα ηρεμεί. Είναι κάτι φυσιολογικό και μπορούμε να τα αφήσουμε να το κάνουν. Αν κάτι μας προβληματίζει ή μας κάνει να νιώθουμε άβολα,
μπορούμε να μιλήσουμε σε κάποιο γιατρό ή ψυχολόγο ούτως ώστε να νιώσουμε άνετα.
▪ Στην έναρξη συζητήσεων με το παιδί σχετικά με την ανάγκη για προστασία του εαυτού του και του σώματος του από ανεπιθύμητα αγγίγματα και άλλες συμπεριφορές που το κάνουν να νιώθει άβολα.
4 – 6 ετών
Συζήτησε με το παιδί:
▪ Από που έρχονται τα μωρά (συζήτηση για τη σύλληψη, την εγκυμοσύνη και τον τοκετό, με απλή γλώσσα αλλά χρησιμοποιώντας τις σωστές ορολογίες, χωρίς πολλές λεπτομέρειες). Να έχεις υπόψη σου ότι κάθε παιδί μπορεί να αντιδράσει με το δικό του τρόπο.
▪ Για το ποια γλώσσα και ποια συμπεριφορά είναι κοινωνικά αποδεκτή (λεξιλόγιο, χειρονομίες, συνήθειες). Π.χ. συζήτησε ότι πλέον φοράνε ρούχα όταν κυκλοφορούν μπροστά σε άλλα άτομα και ότι αγγίζουν το σώμα τους μόνο όταν είναι μόνα τους.
▪ Σχετικά με το πως να χειρίζεται το σώμα του και πιο συγκεκριμένα: παιχνίδια με το σώμα (τι είναι ασφαλές και τι όχι, τι είναι αποδεκτό και τι όχι). Τα παιδιά ασχολούνται με την ανακάλυψη του σώματος τους ακόμα και στο παιχνίδι. Από τη μια αυτό είναι πολύ φυσιολογικό, από την άλλη είναι σημαντικό να γνωρίζουν τους κανόνες για την προστασία του εαυτού τους, αλλά και των άλλων.
▪ Σχετικά με τη διαφορετικότητα. Τους κάνουν εντύπωση τα άτομα που δεν «ταιριάζουν» στα πρότυπα των φύλων.
▪ Συμπεριφορές που πρέπει να γίνονται σε ιδιωτικό χώρο και όχι δημόσια.
▪ Το γεγονός ότι το σώμα του, ανήκει μόνο σ’ αυτό και ότι μπορεί και πρέπει να αρνηθεί
οποιαδήποτε συμπεριφορά προέρχεται από κάποιο άλλο άτομο και το κάνει να νιώθει άβολα και άσχημα, ακόμα κι αν το άλλο άτομο είναι μέλος της οικογένειας.
6 – 9 ετών
Μίλησε με το παιδί για:
▪ Τις διαφορές ανάμεσα στα φύλα (συμπεριφορά, συνήθειες, κοινωνικά αποδεκτές τάσεις).
▪ Το πως νιώθει για τον εαυτό του.
▪ Την αναπαραγωγή με περισσότερες λεπτομέρειες.
▪ Τον σεβασμό των προσωπικών στιγμών του ιδίου και των άλλων σε προσωπικό χώρο.
▪ Τον σεβασμό που πρέπει να επιδεικνύουμε προς τα άλλα άτομα ανεξάρτητα αν είναι
διαφορετικά από εμάς με οποιονδήποτε τρόπο.
▪ Θέματα αυτοσεβασμού.
▪ Θέματα που αποτελούν κοινωνικά ταμπού.
▪ Θέματα που σχετίζονται με τα στερεότυπα των φύλων.
▪ Την έννοια της φιλίας, της αγάπης και των αντίστοιχων σχέσεων που κτίζουν οι άνθρωποι. Στην περίπτωση των ερωτικών σχέσεων, μπορείς να αναφερθείς σε σχέσεις ατόμων ίδιου ή διαφορετικού φύλου.
9 – 12 ετών
Σε αυτήν την ηλικία συζήτησε με το παιδί για:
▪ Τις σωματικές και συναισθηματικές αλλαγές της προεφηβείας.
▪ Την ιδέα που έχει για το σώμα του (θέματα αυτοεικόνας, αυτοεκτίμησης, κ.λπ.).
▪ Την πιθανή ανησυχία του για το αν είναι φυσιολογικό εξαιτίας των ξαφνικών αλλαγών που νιώθει ότι βιώνει (περίοδος, ονείρωξη, αλλαγές στο σώμα, στη φωνή).
▪ Την αμηχανία του να συζητήσει θέματα που σχετίζονται με τη σεξουαλικότητα.
▪ Θέματα που σχετίζονται με νέες σκέψεις και νέα συναισθήματα που το απασχολούν (οι φιλίες, το φλερτ, κ.λπ.).
▪ Οποιαδήποτε άλλα θέματα το απασχολούν με στόχο να το διαφωτίσεις και να το καθησυχάσεις.
Tips
- Προσπάθησε να θέσεις τη σχέση σου και την επικοινωνία με το παιδί σου σε νέες και γερές βάσεις, με στόχο να καταφέρεις να τη διατηρήσεις δυνατή κατά τη διάρκεια των ωραίων αλλά… δύσκολων χρόνων της εφηβείας. Θυμήσου ότι σε
αυτή την ηλικία, θέλουν να μάθουν τα πάντα για το σεξ ή δε μιλάνε καθόλου γι’ αυτό. Παρόλο που τα παιδιά μιλούν για τις «σχέσεις» τους πολλές φορές και σε μικρότερη ηλικία, σε αυτή την ηλικία μπορεί να αρχίσουν να μιλούν περισσότερο γι’ αυτό το θέμα. - Πολλές φορές φαίνεται ότι μιλάνε μόνο γι’ αυτό το θέμα. Το θέμα της έλξης και της σεξουαλικότητας είναι κάτι που απασχολεί τα άτομα αυτής της ηλικίας. Είναι σημαντικό να δημιουργηθούν οι συνθήκες που θα επιτρέψουν στο παιδί να ακούσει και να μιλήσει γι’ αυτά τα θέματα.
13 – 18 ετών
Σε αυτές τις ηλικίες αναμένουμε ότι:
▪ Δυσκολεύονται να αποδεχτούν τις πολλές σωματικές αλλαγές και προσπαθούν να
προσαρμοστούν στα νέα επίπεδα ορμονών.
▪ Πιθανόν να εκδηλώσουν έντονα την ανάγκη να μένουν μόνα γι΄αυτό πολλές φορές κλείνονται στο δωμάτιό τους.
▪ Επηρεάζονται πολύ εύκολα από τις φίλες και τους φίλους τους, τα ΜΜΕ και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Γίνονται πιο ευαίσθητα στα πειράγματα, την κριτική και την απόρριψη και είναι πιο ευάλωτα στην πίεση των φίλων, των ΜΜΕ και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
▪ Θέλουν να νιώθουν ότι ελέγχουν τη ζωή τους. Γι’ αυτό συχνά δημιουργείται ένταση, αφού διαφωνούν περισσότερο με τους γονείς. Παρ’ όλα αυτά, οι γονείς παραμένουν σημαντικοί!
▪ Νιώθουν συχνά έλξη από άτομα άλλου ή του ίδιου φύλου, κάνουν ρομαντικές, ερωτικές και σεξουαλικές σκέψεις και έχουν έντονα συναισθήματα για το άτομο που τους ενδιαφέρει.
▪ Πιθανόν να βιώσουν τα πρώτα χάδια, ίσως και σεξουαλική επαφή.
▪ Μπορεί να χρειάζονται βοήθεια για να καθορίσουν ή να επανακαθορίσουν τα όρια τους σε μια σχέση. Μπορεί να έχουν διάφορες αρνητικές εμπειρίες.
▪ Κάποια παιδιά μπορεί να μιλήσουν για τη σεξουαλική τους ταυτότητα.
Tips
- Να είσαι έτοιμη/ος να ακούσεις, να συμβουλεύσεις, να μοιραστείς εμπειρίες και απόψεις, όσο γίνεται χωρίς πίεση και ένταση. Ότι και να συμβαίνει, προσπάθησε να διατηρείς ανοικτή την επικοινωνία. Στόχος είναι να νιώσει ότι μπορεί να σε εμπιστευτεί κάθε στιγμή για οτιδήποτε το απασχολεί.
- Υπενθυμίζουμε ότι τα ηλικιακά στάδια δεν είναι απόλυτα και οι εισηγήσεις είναι ενδεικτικές!
Πηγή: Φυλλάδιο με τίτλο, «Γονείς, ας μιλήσουμε για σεξ!» του Κυπριακού Συνδέσμου Οικογενειακού Προγραμματισμού