Πρέπει να ξεκινήσουμε με την οικογένεια.

“Πλέον ξέρουμε πόσο επιβλαβές είναι για τα ΛΟΑΤΚΙ παιδιά να απορρίπτονται, να μην εισπράττουν αγάπη και να θυματοποιούνται. Όσο περισσότερο μιλάμε γι αυτό και όσο οι άνθρωποι αγκαλιάζουν τα ΛΟΑΤΚΙ παιδιά τους και δημιουργούν οικογένειες όπου είναι αποδεκτά και εισπράττουν αγάπη και όχι διακρίσεις- θα ευημερήσουν, τα παιδιά θα ευημερήσουν”. Lenra, μητέρα λεσβίας κόρης και γιαγιά 2 εγγονιών

Εισαγωγή

Οι οικογένειες αγαπούν τα παιδιά τους και θέλουν το καλύτερο γι’ αυτά. Θέλουν να προστατεύσουν τα παιδιά τους και να τα κρατήσουν μακριά από επιβλαβείς καταστάσεις και από όποιο άτομο θελήσει να βλάψει το παιδί τους. 



Όταν οι γονείς κρατούν το νεογέννητο βρέφος τους, ελάχιστοι σκέφτονται πως το παιδί τους ίσως είναι ΛΟΑΤΚΙ+. Στην πραγματικότητα, οι γονείς ονειρεύονται ξεχωριστές στιγμές στη ζωή του παιδιού τους μελλοντικά, κυρίως τον γάμο του, τη στιγμή που θα γίνει το ίδιο γονέας με ετερόφυλους/ες συντρόφους.

Όμως, πολλά άτομα, παιδιά και ενήλικες, δεν είναι ετεροφυλόφιλα. Οι έρευνες δείχνουν πως το 27% των ενηλίκων είναι ΛΟΑ. Επίσης, οι έρευνες δείχνουν πως τα νέα άτομα τόσο τα ΛΟΑΤΚΙ+ όσο και τα μη ΛΟΑΤΚΙ+ για πρώτη φορά στη ζωή τους νιώθουν σεξουαλική έλξη για ένα άλλο άτομο γύρω στην ηλικία των 10 ετών. Όσες περισσότερες πληροφορίες είναι διαθέσιμες για την ομοφυλοφιλία, τόσο πιο εύκολο έχει γίνει για παιδιά και άτομα στην εφηβεία να καταλάβουν ότι είναι ΛΟΑ σε μικρότερη ηλικία.

Στη μελέτη μας που διεξήχθη σε ΛΟΑΤΚΙ άτομα στην εφηβεία και στις οικογένειες τους, βρήκαμε ότι η μέση ηλικία που ένα άτομο αντιλαμβάνεται πώς είναι ΛΟΑΤΚΙ είναι λίγο πιο πάνω από τα 13 έτη. Πολλά από αυτά ήξεραν ότι είναι ΛΟΑΤΚΙ ακόμα και σε μικρότερες ηλικίες – όπως 7 ή 9 ετών. Κάποια από αυτά το είπαν στους γονείς τους ή σε άλλα μέλη της οικογενείας τους.

Όμως, πολλά παιδιά δε μίλησαν σε κανέναν γιατί έως εκείνη τη στιγμή τα περισσότερα είχαν μάθει από τις οικογένειες τους πως το να είσαι ΛΟΑΤΚΙ είναι ντροπή και λάθος  Έμαθαν ότι τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα αποκαλούνται με διάφορους χαρακτηρισμούς, υφίστανται διακρίσεις,
πληγώνονται από τους άλλους και ντροπιάζουν τις οικογένειές τους. Έτσι, από μικρή ηλικία, πολλά άτομα, παιδιά και έφηβοι, έμαθαν να πως να κρύβουν τα βαθύτερα συναισθήματα τους από τους ανθρώπους που αγαπούν.

Στη μελέτη μας, οι γονείς και τα μέλη της οικογένειας – γονείς, παππούδες, γιαγιάδες, θείες και θείοι, μεγαλύτερα αδέλφια, κηδεμόνες και θετοί γονείς – σαν εσάς – μας είπαν πως όλοι οι γονείς πρέπει να μάθουν για τη μελέτη μας. Θέλουν άλλοι γονείς και κηδεμόνες των παιδιών να μάθουν για τη μελέτη μας ώστε να μπορέσουν να στηρίξουν τα ΛΟΑΤΚΙ παιδιά τους από μικρή ηλικία – πολύ πριν αντιληφθούν ότι το παιδί τους μπορεί να είναι ΛΟΑΤΚΙ. Αυτό που κατάλαβαν οι γονείς και τα μέλη της οικογένειας – και αυτό που έδειξε η έρευνα μας – είναι ότι οι οικογένειες χρειάζεται να αναπτύξουν ένα υποστηρικτικό περιβάλλον ανατροφής πολύ πριν μάθουν τον σεξουαλικό προσανατολισμό/ταυτότητα φύλου των παιδιών τους.

Κανείς δε μας λέει πως να στηρίξουμε και να προστατεύσουμε τα ΛΟΑΤΚΙ παιδιά μας. Μπορεί να σκεφτόμαστε ότι μπορούμε να τα βοηθήσουμε προσπαθώντας να τα αλλάξουμε – αλλά χρειάζεται απλώς να τα αγαπάμε γι αυτό που είναι”  – Erica, μητέρα ενός 14χρονου τρανς ατόμου

Τι μπορεί να σας πει αυτός ο οδηγός

Ο Darnell ήρθε και μου είπε,« Μαμά, μου αρέσουν τα αγόρια. “Στην αρχή δεν είχα δώσει πολλή προσοχή. Δεν ήμουν σίγουρη τι εννοούσε. Μιαδυο εβδομάδες αργότερα, το είπε και πάλι: “Μου αρέσουν τα αγόρια. Ξέρεις, όπως σου αρέσει ο μπαμπάς”. Είπα: “Νταρνέλ, θα διαβάσουμε την Αγία Γραφή”. Έτσι, πήρα την Αγία Γραφή και του διάβασα ένα εδάφιο. Έτσι έκανα όταν κάθε φορά προσπαθούσε να μου μιλήσει και τότε κατάλαβα ότι κοιτούσε αλλού. Δεν καταλάβαινε τι έλεγα και ήξερα ότι δεν ακούει. Έτσι, στη συνέχεια, του ζήτησα να μιλήσει μαζί μου και να μου πείτε τι ένιωθε. Ήμουν πολύ φοβισμένη για αυτά που άκουγα, αλλά είναι μικρό μου αγόρι. Και τον αγαπώ.” Keisha, μητέρα 7χρονου αγοριού

Το φυλλάδιο αυτό γράφτηκε για οικογένειες σαν τη δική σας ώστε να βοηθήσει στην ενδυνάμωση των οικογενειών και των ανάδοχων οικογενειών με ΛΟΑΤΚΙ παιδιά και εφήβους. Και για να σας βοηθήσει να παρέχετε υποστήριξη και να μειώσετε τον κίνδυνο του ΛΟΑΤΚΙ παιδιού σας να αποκτήσει σοβαρά προβλήματα υγείας και ψυχικής υγείας στην ενήλικη ζωή. Οι πληροφορίες αυτού του φυλλαδίου προέρχονται από την έρευνα που κάναμε με τις οικογένειες με μέλη ΛΟΑΤ εφήβους και νεαρούς ενήλικες.

Η έρευνα αυτή έχει δημοσιευθεί σε ιατρικά περιοδικά. Αυτό το είδος της μελέτης δεν έχει γίνει ποτέ πριν. Έτσι, πληροφορίες σχετικά με το πώς η αποδοχή και η απόρριψη από τη οικογένεια επηρεάζει την ευημερία ενός ΛΟΑΤΚΙ παιδιού δεν ήταν διαθέσιμες το προηγούμενο διάστημα.

Η έρευνα έγινε με τη συμμετοχή ΛΟΑΤΚΙ ατόμων στην εφηβεία και των οικογένειες τους, από τις οποίες κάποιες ήταν υποστηρικτικές, κάποιες ασαφώς υποστηρικτικές, κάποιες συγκρουσιακές και απορριπτικές της ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητας των παιδιών τους. Η έρευνά μας αναγνώρισε πάνω από 100 συμπεριφορές που συνήθιζαν να εκφράζουν ως αντίδραση στη σεξουαλική ταυτότητα/ταυτότητα φύλου του παιδιού τους, γονείς και κηδεμόνες. Σε αυτές τις συμπεριφορές περιλαμβάνονται απαγορεύσεις παρουσίας των ΛΟΑΤΚΙ παιδιών σε οικογενειακές συγκεντρώσεις εξ αιτίας της σεξουαλικής τους ταυτότητας/ταυτότητας φύλου τους ή την υποδοχή των ΛΟΑΤΚΙ φίλων του παιδιού στο σπίτι.

Στη συνέχεια, μελετήσαμε πώς κάθε μία από αυτές τις συμπεριφορές επηρεάζει το βαθμό επικινδυνότητας έκθεσης του ΛΟΑΤΚΙ ατόμου σε καταστάσεις που επηρεάζουν τη σωματική και ψυχική του υγεία. Μελετήσαμε πώς κάθε μία από αυτές τις οικογενειακές συμπεριφορές επηρεάζουν τον κίνδυνο ενός ΛΟΑΤΚΙ νεαρού ατόμου να αντιμετωπίσει καταστάσεις όπως κατάθλιψη, αυτοκτονία, κατάχρηση ουσιών, έκθεση στον HIV και στα Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα. Επιπλέον, ασχοληθήκαμε με το πώς αυτές οι οικογενειακές συμπεριφορές επηρεάζουν την αυτοεκτίμησή των ΛΟΑΤΚΙ παιδιών, την αίσθηση που έχουν για το μέλλον, την ικανοποίηση από τη ζωή και την κοινωνική υποστήριξη.

Τώρα μπορούμε να δείξουμε τις οικογένειες πώς να υποστηρίξουν τα ΛΟΑΤΚΙ παιδιά. Μπορούμε επίσης να πούμε στους γονείς και στους κηδεμόνες ποιες συμπεριφορές μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο αυτοκτονίας, κατάχρησης ουσιών και έκθεσης στον HIV, ενός ΛΟΑΤΚΙ παιδιού. Μπορούμε να σας δείξουμε πώς να αυξήσετε την αυτοεκτίμηση του ΛΟΑΤΚΙ παιδιού σας. Αυτό θα βοηθήσει το παιδί σας να έχει μια θετική αίσθηση για το μέλλον και να γίνει επιτυχημένο, ευτυχισμένο και παραγωγικό στην ενήλικη ζωή του.

Δημιουργήσαμε αυτό τον οδηγό για οικογένειες σαν τις δικές σας ώστε να σας δώσει τις βασικές πληροφορίες που χρειάζεστε για να υποστηρίξετε το ΛΟΑΤΚΙ παιδί σας. Επίσης, θα αναπτύξουμε περισσότερους πόρους για τις οικογένειες και τους φορείς. Αυτοί θα σας βοηθήσουν να μειώσετε τους κινδύνους έκθεσης σε προβλήματα υγείας του ΛΟΑΤΚΙ παιδιού σας και θα σας βοηθήσουν να ενισχύσετε την ευημερία τους.

Στηρίξτε τη ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητα του παιδιού σας ακόμα κι όταν δεν αισθάνεστε άνετα με αυτό.

«Όταν κρατάμε το παιδί μας στο μαιευτήριο κανείς δε μας λέει πως μπορεί να είναι ΛΟΑΤΚΙ. Μέχρι τη στιγμή που θα μάθουμε τι είναι τα παιδιά μας τα έχουμε πληγώσει πολλές φορές. Κανείς δε μας λέει πως να στηρίξουμε και να προστατεύσουμε τα ΛΟΑΤΚΙ παιδιά μας. Μπορεί να σκεφτόμαστε ότι μπορούμε να τα βοηθήσουμε προσπαθώντας να τα αλλάξουμε – αλλά χρειάζεται απλώς να τα αγαπάμε γι αυτό που είναι» – Erica, μητέρα ενός 14χρονου τρανς ατόμου.

Τι δείχνει η έρευνα μας: Πώς οι αντιδράσεις των γονέων επηρεάζουν τα ΛΟΑΤΚΙ παιδιά τους

Η έρευνά μας δείχνει ότι οι οικογένειες, οι γονείς, οι θετοί γονείς, οι φροντιστές και οι κηδεμόνες μπορεί να έχουν μια πολύ δραματική επίδραση στα ΛΟΑΤΚΙ παιδιά τους. Βρήκαμε ότι η οικογενειακή αποδοχή προωθεί την ευημερία και βοηθά στην προστασία των ΛΟΑΤΚΙ νέων ατόμων απέναντι στους κινδύνους.

Οικογενειακή απόρριψη

Η οικογενειακή απόρριψη έχει σοβαρό αντίκτυπο στην έκθεση των ΛΟΑΤΚΙ νέων ατόμων σε κινδύνους.

Πολλοί γονείς πιστεύουν ότι ο καλύτερος τρόπος για να βοηθήσουν τα ΛΟΑΤΚΙ παιδιά τους να αναπτυχθούν ως ενήλικες, είναι να τους ωθήσουν να προσπαθήσουν να μοιάσουν με τους ετεροφυλόφιλους συνομηλίκους τους. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι προσπαθούν να αλλάξουν τον σεξουαλικό προσανατολισμό ή την ταυτότητα φύλου του παιδιού τους. Επίσης, συχνά σημαίνει ότι τα εμποδίζουν από το να μάθουν για την ομοφυλοφιλία/ταυτότητα φύλου ή από την εύρεση πηγών ενημέρωσης που θα τα βοηθήσουν να αναπτύξουν μια θετική αίσθηση του μέλλοντος ως ΛΟΑΤΚΙ ενήλικες.

Λόγω του γεγονότος ότι οι γονείς αντιλαμβάνονται αυτές τις συμπεριφορές ως αγάπη και ενδιαφέρον προς τα ΛΟΑΤΚΙ παιδιά τους, συχνά εκπλήσσονται και σοκάρονται όταν μαθαίνουν ότι τα ΛΟΑΤΚΙ παιδιά τους εισπράττουν αυτές τις συμπεριφορές ως απόρριψη ή κακοποίηση. Οι νέοι άνθρωποι μέσω αυτής της απόρριψης της ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητας τους ενός πολύ σημαντικού στοιχείου της προσωπικότητας τους από τους γονείς τους, νιώθουν ότι απορρίπτονται συνολικά ως άνθρωποι. Αντ αυτού, αυτές οι πολύ διαφορετικές ιδέες για το πως είναι πιο σωστό να βοηθήσουν τα ΛΟΑΤΚΙ παιδιά τους, οδηγεί σε οικογενειακές συγκρούσεις και αυξάνει την αγωνία των εφήβων και την απώλεια ελπίδας. Οι γονείς νομίζουν ότι βοηθούν τα παιδιά τους να επιβιώσουν σε έναν κόσμο για τον οποίο νιώθουν πως δεν θα γίνουν ποτέ αποδεκτά, προσπαθώντας να τους αποθαρρύνουν να μάθουν για ΛΟΑΤΚΙ θέματα ή να είναι ΛΟΑΤΚΙ. Τα άτομα στην εφηβεία, όμως, αισθάνονται ότι οι γονείς τους δεν τα αγαπούν, ντρέπονται γι αυτά ή ακόμα ότι τα μισούν.

Πολλά νεαρά ΛΟΑΤΚΙ άτομα αισθάνονται πως θέλουν να κρύψουν αυτό που είναι ώστε να αποφύγουν την απόρριψη, την εκδίωξη τους από το σπίτι ή το να πληγώσουν τους γονείς και τα άλλα μέλη της οικογενείας τους – τα οποία πιστεύουν πως το να είσαι ΛΟΑΤΚΙ είναι λάθος και αμαρτία. Η προσπάθεια, όμως, να κρυφτούν έχει κόστος. Μειώνει την αυτοεκτίμηση και την αίσθηση της αυτοαξίας των ΛΟΑΤΚΙ εφήβων.

Όταν η αξία τους εκτιμάται από τους γονείς και τα μέλη της οικογενείας τους, τα παιδιά μαθαίνουν να εκτιμούν την αξία τους και να νοιάζονται για τους εαυτούς τους. Ακούγοντας, όμως, πως είναι κακά άτομα και αμαρτωλά λαμβάνουν ένα βαθύτερο μήνυμα ότι δεν είναι καλά σαν άτομα. Αυτό επηρεάζει την ικανότητας τους να αγαπήσουν τους εαυτούς τους και να τους φροντίσουν, αυξάνοντας έτσι τις πιθανότητες επικίνδυνων συμπεριφορών, συμπεριλαμβανομένου το ρίσκο έκθεσης στον HIV, κατάχρηση ουσιών και άλλων αρνητικών συμπεριφορών. Επίσης, επηρεάζει την ικανότητα τους να κάνουν σχέδια για το μέλλον. Τα νεαρά άτομα που δέχονται απόρριψη ίσως αδυνατούν να σημειώσουν πρόοδο στο σχολείο και έχουν μικρότερη τάση επιθυμίας να δημιουργήσουν οικογένεια ή να αποκτήσουν παιδιά.

Η οικογενειακή απόρριψη επηρεάζει τη σωματική και ψυχική υγεία

Η έρευνα μας δείχνει πως τα ΛΟΑΤΚΙ νεαρά άτομα που εισέπραξαν απόρριψη από τις οικογένειες τους εξ αιτίας της ταυτότητας τους είχαν πολύ χαμηλότερη αυτοεκτίμηση. Είχαν λιγότερους ανθρώπους απ τους οποίους μπορούσαν να ζητήσουν βοήθεια και ήταν περισσότερο απομονωμένοι συγκριτικά με τα νεαρά άτομα τα οποία έγιναν αποδεκτά από τις οικογένειές τους.

ΛΟΑΤΚΙ άτομα στην εφηβεία τα οποία σε μεγάλο ποσοστό απορρίφθηκαν από τους γονείς και τους κηδεμόνες τους είχαν μεγαλύτερο ποσοστό εμφάνισης προβλημάτων υγείας και ψυχικής υγείας όταν ενηλικιώθηκαν (ηλικίες μεταξύ 21-25). Τα νεαρά άτομα που απορρίπτονται σε εξαιρετικά μεγάλο βαθμό είχαν:

  • 8 φορές περισσότερες πιθανότητες να αποπειραθούν αυτοκτονία
  • 6 φορές περισσότερες πιθανότητες να αναφέρουν υψηλά επίπεδα κατάθλιψης
  • 3 φορές περισσότερες πιθανότητες χρήσης παράνομων ουσιών
  • 3 φορές περισσότερες πιθανότητες να εκτεθούν στον HIV και σε Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα συγκριτικά με ΛΟΑΤΚΙ νεαρούς ενήλικές οι οποίοι δεν εισπράττουν καμία απόρριψη ή η απόρριψη είναι ελάχιστη από τους γονείς και κηδεμόνες εξ αιτίας της ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητας τους.

Τα ΛΟΑΤΚΙ νεαρά άτομα τα οποία βιώνουν υψηλά επίπεδα απόρριψης από τους γονείς και τους κηδεμόνες έχουν ασθενέστερη υγεία συγκριτικά με τα νεαρά ΛΟΑΤΚΙ άτομα τα οποία δε βιώσαν απόρριψη από τις οικογένειες τους. Είχαν περισσότερα προβλήματα με τη χρήση ουσιών. Ένιωθαν μεγαλύτερη απελπισία και μπορούσαν να προστατεύσουν πολύ λιγότερο τους εαυτούς τους από την έκθεση στον HIV και στα Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα. Αυτό αυξάνει τον κίνδυνο να προσβληθούν από τον HIV και να αναπτύξουν AIDS.

Για τους γονείς και τους κηδεμόνες, μία μικρή αλλαγή χαμηλότερο επίπεδο απόρριψης και λίγο υψηλότερο επίπεδο αποδοχής μπορεί να κάνει τεράστια διαφορά στη μείωση των κινδύνων του νεαρού ατόμου να εκτεθεί σε σοβαρά προβλήματα υγείας, συμπεριλαμβανομένων της αυτοκτονίας και του HIV. Όπως με τον κίνδυνο της αυτοκτονίας, τα ΛΟΑΤΚΙ νεαρά άτομα που δέχονται υψηλά επίπεδα απόρριψης από την οικογένεια τους είχαν 3 φορές περισσότερες πιθανότητες να κάνουν χρήση παράνομων ουσιών σε σύγκριση με τα νεαρά ΛΟΑΤΚΙ άτομα που εισπράττουν ελάχιστη ή καθόλου απόρριψη. Η χρήση παράνομων ουσιών μειώνεται στο μισό όταν το επίπεδο απόρριψης από τις οικογένειές τους είναι μέτριο. (Ryan, Family Acceptance Prject, 2009)

Τα ΛΟΑΤΚΙ νεαρά άτομα που δέχονται υψηλά επίπεδα απόρριψης από την οικογένεια τους είχαν 3 φορές περισσότερες πιθανότητες να εκτεθούν στον HIV και σε άλλα Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα σε σύγκριση με τα νεαρά ΛΟΑΤΚΙ άτομα που εισπράττουν ελάχιστη ή καθόλου απόρριψη. Ο κίνδυνος αυτός μειώνεται στο μισό όταν το επίπεδο απόρριψης από τις οικογένειές τους είναι μέτριο. (Ryan, Family Acceptance Prject, 2009)

Αντιδράσεις των μελών της οικογένειας όταν μαθαίνουν πως η συμπεριφορά τους επηρεάζει τον βαθμό έκθεσης του παιδιού τους σε κινδύνους

Βρήκαμε ότι οι οικογένειες απ όλες τις ομάδες εθνικοτήτων υπέστησαν σοκ όταν έμαθαν πως αντιδράσεις για τις οποίες πίστευαν πως θα ήταν χρήσιμες ή θα προστάτευαν τα παιδιά τους από το να είναι ΛΟΑΤΚΙ όχι μόνον δε λειτούργησαν έτσι αλλά αντιθέτως έβαλαν σε υψηλό κίνδυνο την υγεία και την ψυχική υγεία των παιδιών τους.

Κάποιες από τις συμπεριφορές που αυξάνουν τους κινδύνους έκθεσης του ΛΟΑΤΚΙ παιδιού σας σε προβλήματα υγείας και ψυχολογικά προβλήματα

Συμπεριφορές προς αποφυγή

– Σωματική κακοποίηση λόγω της ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητας του Λεκτική κακοποίηση ή χαρακτηρισμοί λόγω της ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητας του

– Εξαίρεση των ΛΟΑΤΚΙ νεαρών ατόμων από οικογενειακές δραστηριότητες Παρεμπόδιση πρόσβασης σε ΛΟΑΤΚΙ φίλους/-ες, εκδηλώσεις και πηγές ενημέρωσης

– Ενοχοποίηση του παιδιού σας όταν δέχεται διακρίσεις λόγω της ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητας του

– Πίεση του παιδιού σας να γίνει πιο ανδροπρεπές ή πιο θηλυπρεπές

– Δηλώσεις πως ο θεός θα το τιμωρήσει επειδή είναι ΛΟΑΤΚΙ Δηλώσεις όπως ότι ντρέπεστε γι αυτό ή ότι ο τρόπος που φέρεται και η εμφάνιση του ντροπιάζει την οικογένεια

Τέτοιες συμπεριφορές όπως η προσπάθεια αλλαγής της ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητας των παιδιών τους ή η προσπάθεια απομάκρυνσής τους από ΛΟΑΤΚΙ φίλους/-ες των παιδιών τους προκειμένου να τα προστατεύσουν – προκάλεσαν απομόνωση στα παιδιά τους και τα έκαναν να αισθάνονται μόνα και μη επιθυμητά. Πολλά νεαρά άτομα τα οποία δέχονται απόρριψη στην ουσία αισθάνονται πως οι γονείς και τα μέλη της οικογενείας τους τα μισούν.

Οι γονείς ίσως αντιδράσουν με θυμό, φόβο, θλίψη ή απέχθεια όταν μάθουν ότι το παιδί τους είναι ΛΟΑΤΚΙ. Κάποιοι γονείς ή μέλη της οικογενείας ίσως κάνουν διάφορους χαρακτηρισμούς προς το παιδί ή ίσως προκαλέσουν σωματικούς καυγάδες μαζί τους. Μερικοί ίσως εμποδίσουν τα παιδιά τους από τη συμμετοχή τους σε ομάδες υποστήριξης ΛΟΑΤΚΙ ατόμων ή από τις πηγές πληροφόρησης σχετικά με τη ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητα. Μπορεί, ακόμα, κάποιοι γονείς και κηδεμόνες να εμποδίσουν τη συμμετοχή του παιδιού τους σε οικογενειακές συγκεντρώσεις γιατί αισθάνονται πως η συμπεριφορά ή η εμφάνιση του παιδιού τους τούς ντροπιάζει και τους ταπεινώνει.

Η έρευνά μας αναγνώρισε πολλές συμπεριφορές οι γονείς και οι κηδεμόνες χρησιμοποιούν για να απορρίψουν την ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητα του παιδιού τους. Βρήκαμε πως κάποιες από αυτές τις απορριπτικές συμπεριφορές – όπως η παρεμπόδιση πρόσβασης σε ΛΟΑΤΚΙ φίλους/-ες, πηγές πληροφόρησης ή η εμπόδιση από τη συμμετοχή σε οικογενειακές συγκεντρώσεις ήταν το ίδιο επιβλαβείς με αυτές που έχουν σωματική κακοποίηση κατά των ΛΟΑΤΚΙ παιδιών. Αντιθέτως, αυτές οι συμπεριφορές που χρησιμοποιούν γονείς και κηδεμόνες για την προστασία του παιδιού τους τελικά τα θέτουν σε υψηλό κίνδυνο για απόπειρα αυτοκτονίας, κατάθλιψη και άλλα προβλήματα υγείας. Μία λίστα από επιβλαβείς συμπεριφορές οι οποίες θέτουν το ΛΟΑΤΚΙ παιδί σας σε υψηλό κίνδυνο έκθεσης σε προβλήματα υγείας και ψυχικής υγείας κατά την ενήλικη ζωή του, παρατίθενται στην προηγούμενη σελίδα. Αυτές οι συμπεριφορές πρέπει πάντα να αποφεύγονται.

Αβεβαιότητα και Ανησυχία

Πολλοί γονείς αισθάνονται σύγκρουση όταν μαθαίνουν πως το παιδί τους είναι ΛΟΑΤΚΙ. Δε νιώθουν βεβαιότητα για το πώς πρέπει να αντιδράσουν. Ίσως νιώθουν απογοήτευση, ανησυχία και άγνοια για το πως θα μπορούσαν να βοηθήσουν το ΛΟΑΤΚΙ παιδί τους. Ίσως αντιδράσουν προσεκτικά καθώς δεν θέλουν ούτε να ενθαρρύνουν τη ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητα του παιδιού τους, αλλά δε θέλουν και να χάσουν το παιδί τους.

Οι γονείς συχνά νιώθουν ότι οι άλλοι άνθρωποι θα πληγώσουν το ΛΟΑΤΚΙ παιδί τους και ο φόβος κινητοποιεί πολλούς γονείς να αντιδράσουν αρνητικά προς τη ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητα του παιδιού τους, ως προσπάθεια προστασίας. Ο φόβος κινητοποιεί γονείς και κηδεμόνες να αποθαρρύνουν ή να προσπαθήσουν να αλλάξουν τη ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητα του παιδιού τους.

Ο πιο σημαντικός τρόπος που γονείς, οικογένειες και κηδεμόνες που πρέπει να χρησιμοποιήσουν για να βοηθήσουν το ΛΟΑΤΚΙ παιδί τους είναι η υποστήριξη. Με αυτό τον τρόπο ενισχύετε το ΛΟΑΤΚΙ παιδί σας ώστε να αναπτύξει μία βαθιά αίσθηση αυτό-αξίας και αυτοεκτίμησης. Για πολλές οικογένειες κάτι τέτοιο μπορεί να φαίνεται αδύνατο αρχικά. Όμως, χτίζοντας την εσωτερική δύναμη ενός παιδιού βοηθώντας το να μάθει την αξία του μπορεί να βοηθήσει το ΛΟΑΤΚΙ παιδί σας να αντιμετωπίσει τις διακρίσεις και την απόρριψη από άλλα άτομα. Ο τρόπος που αντιδράτε προς το ΛΟΑΤΚΙ παιδί σας έχει βαθύ και διαρκές αντίκτυπο στη ζωή του. Επηρεάζει τη σχέση του μαζί σας και με την οικογένεια σας και η έρευνα μας δείχνει πως επηρεάζει την υγεία και την ποιότητα ζωής του παιδιού σας.

Κάποιες από τις συμπεριφορές που μειώνουν τους κινδύνους έκθεσης του ΛΟΑΤΚΙ παιδιού σας σε προβλήματα υγείας και ψυχολογικά προβλήματα και ενισχύουν την ευημερία του

Μιλήστε με το παιδί σας ή το θετό παιδί σας για τη ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητα του

Εκφράστε το βαθμό επηρεασμού σας από την πληροφορία για την ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητα του παιδιού σας

Υποστηρίξτε τη ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητα του παιδιού σας ακόμα κι αν αισθάνεστε άβολα

Συμπαρασταθείτε στο παιδί σας όταν δέχεται κακές συμπεριφορές λόγω της ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητας του Απαιτήστε τα άλλα μέλη της οικογένειας να σέβονται το ΛΟΑΤΚΙ παιδί σας

Φέρτε το ΛΟΑΤΚΙ παιδί σας σε ΛΟΑΤΚΙ οργανώσεις και εκδηλώσεις

Μιλήστε με ιερείς και βοηθήστε τη θρησκευτική κοινότητα σας να στηρίξει τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα Φέρτε σε επαφή το παιδί σας με έναν ΛΟΑΤΚΙ ενήλικα πρότυπο ώστε να του δείξει τις επιλογές που θα έχει στο μέλλον

Δεχθείτε τους/τις ΛΟΑΤΚΙ φίλους/-ες και συντρόφους του παιδιού σας στο σπίτι Υποστηρίξτε την έκφραση φύλου του παιδιού σας Πιστέψτε ότι το παιδί σας μπορεί να έχει ως ενήλικας ένα ευτυχισμένο μέλλον

(Caitlin Ryan, Family Acceptance Prject, 2009)

Η έρευνα μας έχει αναγνωρίσει πολλούς τρόπους έκφρασης υποστήριξης οι οποίοι μπορούν να βοηθήσουν το παιδί σας και να τους δείξουν την αγάπη σας, ακόμα κι όταν εσείς διαφωνείτε με τη ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητα τους. Στους γονείς και στους κηδεμόνες λέμε να εκφράζουν με ειλικρίνεια αυτό που νιώθουν, γιατί τα παιδιά ξέρουν πως αισθάνονται οι γονείς τους στην πραγματικότητα. Αν νιώθετε σύγκρουση μέσα σας λόγω της ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητας του παιδιού σας, να είστε ειλικρινείς απέναντι στο παιδί σας σχετικά με τα συναισθήματα σας και τις ανησυχίες σας και βεβαιωθείτε ότι λέτε στο παιδί σας πόσο το αγαπάτε.

Γνωρίζοντας το παιδί σας ότι το αγαπάτε θα το σιγουρέψει ότι δεν θα το απορρίψετε και ενώ μπορεί να νιώθετε απογοήτευση ή ταραχή, δεν θα το διώξετε από το σπίτι και δεν θα το εγκαταλείψετε. Επίσης, αυτό θα σας βοηθήσει να δημιουργήσετε το πεδίο επικοινωνίας και επαφής με το παιδί σας για θέματα που είναι δύσκολα ή προκαλούν ντροπή. Μιλώντας με το παιδί σας και ανταλλάσσοντας συναισθήματα και εμπειρίες θα βοηθήσει εσάς και το παιδί σας και την οικογένεια σας να παραμείνετε ενωμένοι ως οικογένεια και να μεγαλώσετε μαζί σαν οικογένεια.

Η αποδοχή από την οικογένεια προστατεύει από τις επικίνδυνες συμπεριφορές

Συνδέστε το παιδί σας με ΛΟΑΤΚΙ πηγές πληροφόρησης

«Μάθαμε ότι ο γιος μας είναι γκέι όταν ήταν στο Γυμνάσιο. Προσπάθησα να ενημερωθώ όσο περισσότερο μπορούσα. Τον πήγαμε σε ΛΟΑΤΚΙ εκδηλώσεις ώστε να μπορέσει να άλλα ΛΟΑΤΚΙ άτομα να ζουν κανονικά τη ζωή τους. Αργότερα γνωρίσαμε κάποιους Ασιάτες γκέι άνδρες 50 και 60 ετών, οι οποίοι μιλούσαν με μεγάλο πόνο για το γεγονός ότι έπρεπε να ζουν σε ένα ψέμα και ότι έπρεπε να ο πραγματικός τους εαυτός με τους γονείς τους. Ο ένας τελικά είπε στη μητέρα του ότι είναι γκέι και εκείνη του απάντησε: Είναι η χειρότερη μέρα της ζωής μου. Η γυναίκα μου και γω υποστηρίξαμε το γιό μας 110%. Αυτό σημαίνει πως είναι αναγκαίο να μιλήσουμε ανοιχτά και να πούμε στους άλλους γονείς ότι πρέπει να είμαστε υπερήφανοι για τα ΛΟΑΤΚΙ παιδιά μας». – Jοhn, πατέρας 15χρονου γκέι αγοριού

Στην έρευνα μας, μιλήσαμε με πολλούς γονείς και κηδεμόνες που δέχτηκαν ανοιχτά τα ΛΟΑΤΚΙ παιδιά τους. Από την πρώτη στιγμή, όταν έμαθαν ότι τα παιδιά τους είναι ΛΟΑΤΚΙ, αυτοί οι γονείς και οι κηδεμόνες αντέδρασαν με αγάπη. Είπαν στα παιδιά τους ότι τα αγαπούν και τους έδειξαν φροντίδα με πάρα πολλούς τρόπους. Για παράδειγμα, εξέφρασαν την υποστήριξή τους παραστέκοντας στα ΛΟΑΤΚΙ παιδιά τους όταν δέχθηκαν διακρίσεις ή δεχόμενοι τους ΛΟΑΤΚΙ φίλους/-ες των παιδιών τους στο σπίτι ή ζητώντας από το παιδί τους να συζητήσουν για τη ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητα του με τρόπο υποστηρικτικό προς το παιδί τους.

Μία λίστα από υποστηρικτικές συμπεριφορές οι οποίες μειώνουν τον κίνδυνο έκθεσης σε προβλήματα υγείας και ψυχικής υγείας του ΛΟΑΤΚΙ παιδιού σας τον κατά την ενήλικη ζωή του και ενισχύουν την ευημερία του, παρατίθενται στο διπλανό πλαίσιο.

Βρήκαμε πως οι νεαροί/-ες ενήλικες οι γονείς και οι κηδεμόνες των οποίων υποστήριξαν τη ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητα τους, είχαν καλύτερη γενική υγεία και ψυχική υγεία. Είχαν υψηλότερο επίπεδο αυτοεκτίμησης και είχαν μικρότερη τάση να βιώσουν κατάθλιψη, να κάνουν χρήση παράνομων ουσιών ή να σκεφτούν ή να αποπειραθούν να αυτοκτονήσουν.

«Στους γονείς και στους κηδεμόνες λέμε να εκφράζουν με ειλικρίνεια αυτό που νιώθουν, γιατί τα παιδιά ξέρουν πως αισθάνονται οι γονείς τους στην πραγματικότητα Και βεβαιωθείτε ότι λέτε στο παιδί σας πόσο το αγαπάτε»

Επίσης βρήκαμε ότι όταν τα ΛΟΑΤΚΙ παιδιά γίνονται αποδεκτά από τις οικογένειες τους, τείνουν πολύ περισσότερο να πιστέψουν πως θα έχουν καλή ζωή και θα είναι ευτυχισμένα και παραγωγικά στην ενήλικη ζωή τους. ΛΟΑΤΚΙ παιδιά που δε λαμβάνουν καμία υποστήριξη από τις οικογένειες τους, μόνο ένα στα τρία πίστευε πως θα έχει καλή ζωή κατά την ενηλικίωση. Τα ΛΟΑΤΚΙ παιδιά που εισέπραξαν απόλυτη αποδοχή από τις οικογένειες τους, στη συντριπτική τους πλειοψηφία πίστευαν πως θα έχουν καλή ζωή. (Ryan, Family Acceptance Prject, 2009)

Τα ΛΟΑΤΚΙ νεαρά άτομα που είναι αποδεκτά από τις οικογένειες τους και δε βιώνουν απόρριψη τείνουν να επιθυμούν να δημιουργήσουν οικογένεια τα ίδια. Έχουν πολύ πιο δεμένες σχέσεις με τις οικογένειες τους και είναι περισσότερο ικανοποιημένα με τις ζωές τους σε σύγκριση με τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα που δεν είναι αποδεκτά από τις οικογένειες τους. Νεαρά άτομα που θα ήθελαν να γίνουν γονείς (Ryan, Family Acceptance Prject, 2009)

Στηρίζοντας τον εαυτό σας και το ΛΟΑΤΚΙ παιδί σας

Γνωρίζουμε πως πολλές οικογένειες ίσως αισθάνονται δύσκολο να αποδεχθούν ένα ΛΟΑΤΚΙ παιδί γιατί αυτά τα θέματα τους κάνουν να νιώθουν άβολα ή επειδή συγκρούονται με τα πιστεύω τους. Αντ αυτού σκεφθείτε πως μπορείτε να προσπαθήσετε να στηρίξετε το παιδί σας, προσπαθήστε να προστατεύσετε την οικογένεια σας από τη διάσπαση και ενισχύστε τους οικογενειακούς δεσμούς.

Ξέρουμε πως αγαπάτε το παιδί σας και θέλετε το καλύτερο γι αυτό. Ξέρουμε πως θα προστατεύατε το παιδί σας από οποιοδήποτε άτομο προσπαθήσει να το βλάψει. Η έρευνα μας δείχνει πως συγκεκριμένες συμπεριφορές όπως αποτροπή του παιδιού σας από το να έχει ΛΟΑΤΚΙ φίλους/-ες ή από το να λαμβάνει σχετικές πληροφορίες για τη ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητα του είναι επιβλαβείς γι αυτό και το θέτει σε υψηλό κίνδυνο για απόπειρα αυτοκτονίας και άλλα σοβαρά προβλήματα υγείας. Την ίδια στιγμή, βρήκαμε ότι συμπεριφορές όπως η εύρεση ενός θετικού προτύπου για το ΛΟΑΤΚΙ παιδί σας ή οι ανοιχτές συζητήσεις για τη ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητα του, αποτελούν τρόπους υποστήριξης του.

Ξεκινήστε βρίσκοντας χρόνο να μιλήσετε στο παιδί σας. Ζητήστε από το παιδί σας να σας πει για τις εμπειρίες του και για τα συναισθήματα του. Ρωτήστε το πως θα μπορούσατε να το στηρίξετε και για το ποιες είναι οι ανάγκες του από εσάς. Μην το διακόπτετε απλά ακούστε.

Βρείτε μία ομάδα υποστήριξης για εσάς ώστε να μιλήσετε με άλλους γονείς και μέλη οικογενειών που έχουν ΛΟΑΤΚΙ παιδιά και έφηβα άτομα. Στην Ελλάδα υπάρχει η ομάδα Υπερήφανοι Γονείς, με στοιχεία επικοινωνίας: τηλ: 6907554509, mail:proudparentsgreece@gmail.com,
facebook
: facebook.com/proudparentsgreece

Μαθαίνοντας για τη ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητα του παιδιού σας θα σας βοηθήσει να καταλάβετε και να μπορέσετε να βοηθήσετε. Μέσα από πολλές οικογένειες μάθαμε για το ταξίδι τους στην κατανόηση των ΛΟΑΤΚΙ παιδιών τους. Η πληροφόρηση και η εκπαίδευση είναι πάντα το πρώτο βήμα.

«Μία μέρα ο Jose ήρθε από το σχολείο έχοντας μελανιές σε όλο του το πρόσωπο και το σώμα. Τον ρώτησα τι συνέβη και δεν ήθελε να μου πει. Έμαθα όμως ότι κάποια αγόρια τον χτύπησαν και τον απείλησαν. Τον αποκαλούσαν με άσχημους χαρακτηρισμούς και μου είπε ότι μισούσε το σχολείο. Όμως, μπορώ να πω ότι φοβόταν να ξαναπάει. Του είπα, “Θα πας αύριο και θα πεις τι συνέβη στον/στην δάσκαλο/-α σου και θα πάω κι εγώ να μιλήσω στον/στη διευθυντή/-ντρια”. Πήγα, μίλησε και ο Jose στον/στη δάσκαλο/-α του και σιγουρεύτηκα ότι τακτοποίησαν το ζήτημα. Δεν είναι παιδί που μπλέκεται σε καυγάδες και έπρεπε να του δείξω πως να αντιμετωπίσει την κατάσταση. Δεν ήθελα να αισθάνεται φοβισμένος» – Jorge, θετός πατέρας 12χρονου γκέι αγοριού

Τι σημαίνει ΛΟΑΤΚΙ;

Σεξουαλικός Προσανατολισμός

Ο σεξουαλικός προσανατολισμός είναι ο πυρήνας της ταυτότητας του ατόμου και πιστεύεται ότι αναπτύσσεται κατά την εφηβεία. Περιλαμβάνει πρότυπα σεξουαλικής και συναισθηματικής έλξης και σύνδεσης με: άτομα του αντίθετου φύλου (ετεροφυλοφιλία), άτομα του ίδιου φύλου (ομοφυλοφιλία) άτομα και των δύο φύλων (αμφιφυλοφιλία)

Η ομοφυλοφιλία και η αμφιφυλοφιλία είναι κομμάτια φυσιολογικής σεξουαλικής ταυτότητας. Τα ομοφυλόφιλα και τα αμφιφυλόφιλα άτομα υπήρχαν πάντα. Οι λέξεις που χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν οι άνθρωποι την ομοφυλοφιλική τους ταυτότητα ποικίλουν από πολιτισμό σε πολιτισμό και από χώρα σε χώρα. Πολλοί άνθρωποι που έλκονται από ανθρώπους του ίδιου φύλου αυτοαποκαλούνται γκέι. Γυναίκες οι οποίες έλκονται από άλλες γυναίκες αυτοαποκαλούνται λεσβίες. Όπως ακριβώς και οι ετεροφυλόφιλοι άνθρωποι, οι άνθρωποι μπορούν να γνωρίζουν αν είναι λεσβίες, γκέι ή αμφιφυλόφιλοι χωρίς ποτέ να έχουν έρθει σε σεξουαλική επαφή με κάποιον άλλον άνθρωπο.

Κανείς δεν ξέρει τι προκαλεί την ομοφυλοφιλία όμως η σεξουαλική διαφορετικότητα πιστεύεται πως σχετίζεται με τη γενετική και την ανάπτυξη του ατόμου. Κανείς, συμπεριλαμβανομένων των γονέων, δε μπορεί να κάνει ένα παιδί γκέι. Πολλά άτομα γνωρίζουν ότι για την σεξουαλική τους ταυτότητα από πολύ μικρή ηλικία. Όμως, πολλά παιδιά κρύβουν την ομοφυλοφιλική τους ταυτότητα επειδή έχουν μάθει πως η ομοφυλοφιλία είναι αμαρτία ή λάθος και φοβούνται πως θα εισπράξουν απόρριψη.

Η έρευνα δείχνει πως ένα νέο άτομο ξεκινά να νιώθει σεξουαλική έλξη ή βιώνει τον πρώτο έρωτα για άλλο άτομο, περίπου στα 10 έτη. Αυτή η ηλικία αφορά τόσο τα ετεροφυλόφιλα άτομα όσο και τα ομοφυλόφιλα. Πολλοί γονείς θεωρούν ότι τα παιδιά ξέρουν πως είναι ετεροφυλόφιλα από πολύ μικρή ηλικία, όμως λανθασμένα, θεωρούν πως τα παιδιά τους πρέπει να είναι ενήλικα για να μπορούν να είναι ομοφυλόφιλα. Σε πολλές έρευνες από πολλές μελέτες, πολλά νεαρά άτομα λένε πως ήξεραν ότι είναι ομοφυλόφιλα από την παιδική τους ηλικία, πριν περάσουν στην εφηβεία. Σήμερα τα περισσότερα άτομα που κάνουν cming ut (κοινοποίηση της ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητας τους) ως λεσβίες, γκέι ή αμφιφυλόφιλα, το κάνουν κατά τη διάρκεια της εφηβείας.

Ταυτότητα φύλου και τρανς παιδιά & νεαρά άτομα

Επίσης, το κάθε άτομο έχει ταυτότητα φύλου μία βαθιά αίσθηση ότι είναι αρσενικό ή θηλυκό η οποία είναι ξεκάθαρη από την ηλικία των τριών ετών. Οι ερευνητές γνωρίζουν ότι η ταυτότητα φύλου είναι πολύ προσωπική και διαφορετική.

 Μερικά παιδιά νιώθουν πολύ βαθιά πως η εσωτερική αίσθηση πως είναι αρσενικά ή θηλυκά (η ταυτότητα φύλου τους) δεν ταιριάζει με το φυσικό τους σώμα. Αυτά τα παιδιά συχνά λένε στους γονείς τους και στους άλλους ότι πιστεύουν ότι η ταυτότητα φύλου τους δεν ταιριάζει με το φυσικό τους σώμα. Κάποια παιδιά δε νιώθουν ότι είναι αρσενικά ή θηλυκά και κάποια άλλα νιώθουν ότι είναι και αρσενικά και θηλυκά.

 Τα άτομα που προσδιορίζονται ως τρανς αισθάνονται ότι το φύλο τους είναι διαφορετικό από αυτό που τους έχει αποδοθεί κατά τη γέννηση. Παιδιά που νιώθουν έτσι ίσως προσδιορίζονται ως τρανς όταν μαθαίνουν πως υπάρχουν κι άλλοι άνθρωποι που αισθάνονται έτσι.

 Τα παιδιά μαθαίνουν κυρίως από τους γονείς τους πώς είναι αποδεκτό να συμπεριφέρονται τα αγόρια και τα κορίτσια της δικής τους εθνικότητας και κουλτούρας. Τα παιδιά και οι έφηβοι που δε δείχνουν και δε συμπεριφέρονται όπως αναμένεται από τις οικογένειες και την κοινωνία, γελοιοποιούνται από τους άλλους. Η συμπεριφορά τους αποκαλείται εναλλαγή φύλου ή μη συμμόρφωση με το φύλο.

 Τόσο τα τρανς άτομα όσο και τα άτομα με συμπεριφορά εναλλαγής φύλου εκτίθενται σε κινδύνους σωματικής βίας και οι γονείς τους συχνά φοβούνται πως τα παιδιά τους θα πληγωθούν από άλλους ανθρώπους. Οι γονείς, η οικογένεια και οι κηδεμόνες παίζουν σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση της ευημερίας των παιδιών αυτών. Αυτό περιλαμβάνει τη στήριξη τους ώστε να αποκτήσουν ικανότητες θετικής διαχείρισης και ικανότητες αντιμετώπισης της γελοιοποίησης και των διακρίσεων που αντιμετωπίζουν από τους άλλους ανθρώπους.

 Τα τρανς παιδιά και τα παιδιά που σε συμμορφώνονται με το φύλο τους που υποστηρίζονται από τις οικογένειες τους έχουν υψηλότερο επίπεδο αυτοεκτίμησης, πιο θετική αίσθηση για το μέλλον και μικρότερη έκθεση σε κινδύνους για την υγεία και ψυχική τους υγεία στη νεαρή ενήλικη ζωή τους. Επίσης, έχουν μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη ζωή τους και ευημερία σε σύγκριση με τα παιδιά που στερούνται υποστήριξης ή που εισπράττουν απόρριψη από τις οικογένειες τους.

 

 

Απόσπασμα από το Φυλλάδιο, “Υποστηρικτικές Οικογένειες, Υγιή Παιδιά- Υποστηρίζοντας Οικογένειες με Λεσβίες, Γκέι, Αμφιφυλόφιλα και Τρανς παιδιά”. Από: Caitlin Ryan, PhD, ACSW Directr, Family Acceptance PrjectTM San Francisc State University

Μετάφραση -Επιμέλεια -Προσαρμογή: Πολύχρωμο Σχολείο (2017). https://rainbowschool.gr